<span lang="FA">بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه

۱. مقدمه و هدفتکافل به عنوان جایگزین اسلامی بیمه متعارف، بر اصول تعاون و تبرع استوار است و طی سال های اخیر جایگاه مهمی در نظام مالی اسلامی یافته است. از میان الگوهای عملیاتی تکافل، ساختار ترکیبی مضاربه و وکالت به دلیل جمع میان مزایای دو عقد و رفع محدودیت های الگوهای منفرد، اهمیت ویژه ای دارد. هدف این پژوهش تحلیل تاثیر این ترکیب بر ساختار و کارکرد تکافل و شناسایی ویژگی های منحصربه فرد آن است که در الگوهای صرف مضاربه یا صرف وکالت قابل دستیابی نیست.۲. مواد و روش هااین تحقیق با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. ابتدا ماهیت و سازکار ترکیب دو عقد مضاربه و وکالت در ساختار تکافل بررسی شده و در ادامه، مبانی این الگو با استناد به منابع فقه امامیه و مقررات حقوقی ایران ارزیابی شده است.۳. یافته های تحقیقنتایج نشان می دهد که ترکیب مضاربه و وکالت، ساختاری هم افزا ایجاد می کند که فراتر از ویژگی های مستقل هر عقد است. تفکیک وظایف مدیریتی و سرمایه گذاری، امکان توزیع کارآمدتر ریسک و بازدهی را فراهم می سازد. علاوه بر این، استفاده از شروط ضمن عقد، صندوق های ذخیره و تعهدات تکمیلی، چالش ضمان خسارات را کاهش می دهد. تحلیل فقهی نیز مشروعیت این الگو را بر اساس قواعدی چون اصاله الصحه، تسلیط و آزادی قراردادها تایید می کند.۴. نتیجه گیریالگوی ترکیبی به دلیل انعطاف پذیری بالا، امکان طراحی محصولات متنوع و تنظیم دقیق روابط حقوقی میان طرفین، می تواند مدلی کارآمد برای صنعت تکافل در ایران باشد. با این حال، کارآمدی نهایی آن مستلزم تدوین چارچوب قانونی مشخص، ایجاد نظام نظارتی تخصصی و تقویت آموزش و فرهنگ سازی در حوزه تکافل است.

کلیدواژه ها:

تکافل ، الگوی ترکیبی ، مضاربه ، وکالت ، فقه امامیه ، بیمه اسلامی ، عقود مرکب