ارزیابی تاثیر مورفولوژی شهری بر آسایش حرارتی فضاهای باز (نمونه موردی: محله کبابیان شهر همدان)

هدف: رشد فزاینده شهرنشینی و پیامدهای آن نظیر تغییرات اقلیمی و تشدید جزایر حرارتی، اهمیت اقلیم شناسی شهری را افزایش داده است. این امر بر ضرورت طراحی شهرهای تاب آور و روشن ساختن تعاملات پیچیده بین اقلیم خرد، محیط کالبدی شهر و شرایط آسایش حرارتی در فضاهای مسکونی شهری تاکید می کند. با توجه به کمبود مطالعات آسایش حرارتی در اقلیم های سرد، این پژوهش با هدف شناسایی بهینه ترین فرم ساختاری شهری در این گونه اقلیم ها انجام شد.روش تحقیق: در این تحقیق، پیکربندی های ارگانیک بافت بومی شهر همدان به عنوان مبنایی برای ارزیابی آسایش حرارتی در فضای باز به کار گرفته شد. سپس، پنج آلترناتیو مورفولوژی شهری (شامل بلوک بندی خطی دو طبقه، خطی پنج طبقه، خطی پیوسته متغیر، خطی گسسته متغیر و پیرامونی متغیر) با این بافت ارگانیک مقایسه شدند. این مقایسه ها با استفاده از نرم افزار ENVI-met و با هدف بررسی تاثیر مورفولوژی شهری بر دمای معادل فیزیولوژیکی (PET) در فصول زمستان و تابستان انجام گرفت. علاوه بر این، تاثیر سرعت باد و سایه اندازی بر PET در شش ناحیه از هر آلترناتیو مورد بررسی قرار گرفت.نتایج و بحث: تحلیل داده ها نشان داد که چیدمان مورفولوژی شهری بر PET در فصول تابستان و زمستان موثر است. همچنین، تاثیر سرعت باد و سایه اندازی بر PET با توجه به جهت گیری نواحی مختلف، متفاوت بود.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در فصل زمستان، بافت ارگانیک کبابیان و در میان آلترناتیوهای پیشنهادی، بلوک بندی پیرامونی متغیر، بالاترین مقدار شاخص PET را نشان دادند. در مقابل، در فصل تابستان، بلوک بندی خطی پنج طبقه با ثبت پایین ترین مقدار شاخص PET، مطلوب ترین شرایط آسایش حرارتی را فراهم کرد. همچنین، یافته های تفصیلی نشان داد که در فصل زمستان، کوچه های با جهت گیری شمال شرقی–جنوب غربی(زاویه ۶۵ درجه نسبت به راستای شمالی) پایین ترین مقدار شاخص PET را داشتند، در حالی که در فصل تابستان، حیاط های با جهت گیری شمال شرقی–جنوب غربی (زاویه ۳۰ درجه نسبت به راستای شمالی) در تمامی آلترناتیوها بالاترین مقدار شاخص PET را نشان دادند.

کلیدواژه ها:

آسایش حرارتی ، فضای باز شهری ، مورفولوژی شهری ، دمای معادل فیزیولوژیکی ، ENVI-met