هویت اجتماعی، هویت ملی، گفتمان سازی ارزشی، ترک های آذری زبان ایران، تعلق ملی.

رابطه میان هویت قومی و هویت ملی در میان ترک های آذری زبان ایران، در بستر تداوم مولفه های زبانی و فرهنگی آذری و در تعامل با ارزش های ملی، دینی و سیاسی مطرح در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی ایران، به شکل گیری صورت های متفاوتی از همگرایی، بازتعریف و مناقشه انجامیده است. در این میان، همسان دانستن تعلق ملی با حمایت از نظام سیاسی و نیز تلقی مطالبات زبانی و فرهنگی به عنوان نشانه نفی هویت ملی، مانع از تبیین دقیق این رابطه چندلایه می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی مفصل بندی هویت های قومی، زبانی، دینی و ملی ترک های آذری زبان با گفتمان سازی ارزشی جمهوری اسلامی ایران انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی اسناد بر اساس الگوی شریر و تفسیر گفتمانی بر پایه نظریه گفتمان لاکلائو و موفه بود. یافته ها نشان می دهد که رابطه هویت های اجتماعی ملی ترک های آذری زبان با گفتمان ارزشی جمهوری اسلامی ایران خطی و یک سویه نیست. هویت زبانی و فرهنگی آذری می تواند در کنار تعلق ملی ایرانی استمرار یابد و لزوما به جایگزینی هویت ملی منجر نشود. همچنین، ارزش هایی مانند ایران، وحدت، عدالت، استقلال، دین و مشارکت در پیوند با تجربه تاریخی و مولفه های هویتی، معانی ثابتی ندارند و در برخی زمینه ها بازتعریف می شوند. فاصله میان تعریف رسمی ارزش ها و مطالبات زبانی و فرهنگی نیز زمینه ظهور صورت بندی های انتقادی و گفتمان های رقیب را فراهم می کند. بر این اساس، گفتمان سازی ارزشی فرایندی متشکل از هم پوشانی، بازتعریف و مناقشه است و نقش هویت های اجتماعی ملی در آن بیش از پذیرش یکپارچه گفتمان رسمی، در تعامل و چالش بر سر معنای ارزش ها نمود می یابد. این نتایج بر پایه شواهد موجود در منابع  به دست آمده اند و الگوهای هویتی و گفتمانی بازنمایی شده در این اسناد را نشان می دهند؛ بنابراین، نمی توان آنها را به نگرش همه ترک های آذری زبان ایران تعمیم داد؛ بلکه اعتبار یافته ها در چارچوب اسناد و زمینه های تاریخی و گفتمانی بررسی شده قابل ارزیابی است.

کلیدواژه ها:

Social Identity ، National Identity ، Value Discourse-Making ، Iranian Azerbaijani Turks ، National Belonging. ، هویت اجتماعی ، هویت ملی ، گفتمان سازی ارزشی ، ترک های آذری زبان ایران ، تعلق ملی.