بررسی وضعیت مخازن دانش سازمانی دانشگاه های ایران در اپن دار

هدف: این پژوهش با هدف بررسی وضعیت مخازن دانش سازمانی دانشگاه های ایران ثبت شده در فهرست اپن دار انجام شده است.روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر نوع، کاربردی بود که با روش پیمایشی-تحلیلی انجام شد. برای گردآوری داده ها از سیاهه وارسی محقق ساخته براساس معیارهای ثبت مخازن اپن دار استفاده شد. جامعه پژوهش مشتمل بر کلیه مخازن دانش ثبت شده در فهرست اپن دار به تعداد ۱۸ مخزن دانش سازمانی بود. داده ها با نرم افزار اکسل تجزیه وتحلیل شدند و نتایج آن در قالب آمار توصیفی در نمودارها و جداول مختلف نمایش داده و تحلیل شد. یافته ها: یافته ها نشان دادند که در ایران، دانشگاه های علوم پزشکی جز اولین نهاد هایی هستند که مخازن دانش را ایجاد و آن را توسعه دادند. تعداد ۱۸ مخزن دانش از ایران در فهرست اپن دار ثبت شده بود که از این تعداد ۱۱ مخزن دانش، فعال و هفت مورد غیر فعال بودند. نه مخزن دانش مربوط به دانشگاهای علوم پزشکی و یک مخزن دانش مربوط به دانشگاه های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و یک مخزن دانش موضوعی بود. اولین مخزن دانش فعال در ۲۰۰۹ و آخرین آن در ۲۰۱۹ ثبت شده اند. بیشترین تراکم ثبت مخازن دانش ایران در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۹ بود. همچنین نرم افزار به کاررفته در مخازن دانش فعال ایران، نرم افزار ای پرینت است. بیشترین رکورد ثبت شده در مخزن دانش مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، پس از آن به ترتیب دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، دانشگاه علوم پزشکی شهر کرد، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، دانشگاه علوم پزشکی بابل، و دانشگاه علوم پزشکی قزوین بودند. مطالعه رشد مخازن دانش سازمانی در ایران بیانگر رشد کند این پدیده است. رکورد های ثبت شده در مخازن دانش ایران دقیقا برمبنای فهرست مخازن دانش دانشگاه ناتینگهام، شامل ۱۲ نوع سند اصلی مشتمل بر مقالات مجله، پایان نامه های ارشد و دکتری، مقالات کنفرانسی و کارگاهی، طرح های پژوهشی، تک نگاشت ها، اسلاید های آموزشی، گزارش های اداری، کتاب ها، فصل و بخش های کتاب، مجموعه داده ها، و مواد بصری چند رسانه ای و صوتی بودند. از طرفی دارابودن محتویات علمی و انباشتگی به شیوه تدریجی و دائمی بودن آن از ویژگی های مخازن دانش به شمار می روند که در این پژوهش بیشترین مدارک ثبت شده در مخازن دانش سازمانی ایران، مقالات و پایان نامه ها بودند. بیشترین نوع مخزن دانش، مخازن مربوط به سازمان های دولتی بوده اند. از نظر موضوع،  بیشتر مخازن ثبت شده از حوزه علوم پزشکی و سلامت بودند.نتیجه گیری: پس از بررسی مشخص شد که دانشگاه های ایران راه اندازی مخازن دانش سازمانی را نادیده گرفته و از نقش آن در رویت پذیری دانشگاه ها و کمک به ارتقاء رتبه دانشگاه ها در نظام های رتبه بندی غافل بودند.  پرداختن به موضوع مخزن دانش سازمانی در کشور چه در عمل و چه در پژوهش ها در ابتدای راه قرار دارد. کم بودن مجموعه مخازن دانش ثبت شده در اپن دار، بیانگر نبود آگاهی کافی عمومی در مورد مفهوم مخازن دسترسی باز در دانشگاه های ایران برای حمایت از تحقیق و توسعه است. از طرفی رشد و توسعه همین مخازن دانش بسیار کند  بوده است و در وضعیت مطلوبی قرار ندارد.

کلیدواژه ها:

مخزن دانش سازمانی ، دانشگاه های ایران ، اپن دار ، ارزیابی مخازن دانش سازمانی ، مدیریت دانش ، تولیدات علمی