تحلیل و مصورسازی تولیدات علمی نمایه شدهحوزه اقتصاد دانش بنیان در پایگاه استنادی وب آوساینس

هدف: هدف این پژوهش شناسایی کشورهای پیشرو در تولید علم در حوزه اقتصاد دانش بنیان، تحلیل روند تولیدات علمی نویسندگان برتر، تعیین سهم دانشگاه ها و موسسات علمی در این زمینه، بررسی توزیع زبانی و زمانی مقالات و کلیدواژه های پرتکرار، و تجزیه وتحلیل خوشه های هم واژگانی در حوزه اقتصاد دانش بنیان است. روش شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد علم سنجی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی حوزه اقتصاد دانش بنیان نمایه شده در پایگاه وب.آو.ساینس (شامل ۱۱۱۶ رکورد اطلاعاتی) است که با استفاده از راهبرد جست وجوی پیشرفته بازیابی شده اند. برای تحلیل داده ها، از روش های تحلیل هم واژگانی، تحلیل شبکه و نرم افزارهای بیبلیومتریکس و بیب اکسل استفاده شد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که چین بیشترین سهم را در تولیدات علمی حوزه اقتصاد دانش بنیان در پایگاه وب.آو.ساینس داشته و پس از آن انگلستان و آمریکا قرار دارند. ایران نیز در رتبه ۱۶ قرار گرفته است. نویسندگانی همچون لیدسدورف با بیشترین تعداد مقالات علمی در صدر قرار دارند. دانشگاه قطر نیز با ۶۷ رکورد بیشترین تولیدات علمی در این حوزه را داراست. بیشتر مقالات به زبان انگلیسی نوشته شده و در سال ۲۰۱۹ بیشترین تولیدات علمی به ثبت رسیده است. موضوعات فراگیر پژوهشی شامل «اقتصاد کسب وکار»، «آموزش پژوهش های آموزشی» و «علوم محیطی» هستند. از بین نشریات علمی، «نشریه اقتصاد دانش بنیان» با ۴۳ مقاله در صدر قرار دارد. کلیدواژه های پرتکرار شامل «اقتصاد مبتنی بر دانش» و «نوآوری» بوده و هم واژگانی های مهم در پژوهش ها، ترکیب های مرتبط با «مدیریت» و «کسب وکار» هستند. تحلیل هم واژگانی نشان می دهد که مفاهیم «اقتصاد دانش بنیان»، «آموزش عالی»، «مدیریت دانش» و «رقابت پذیری» به عنوان خوشه های کلیدی شناسایی شده اند که برخی از آن ها در مراحل بلوغ و برخی دیگر هنوز درحال توسعه هستند. همچنین، پژوهش های اخیر نشان دهنده افزایش تمرکز بر مفاهیمی مانند «نوآوری»، «آموزش عالی» و «رقابت پذیری» است که نقش کلیدی در توسعه اقتصاد دانش بنیان ایفا می کنند. نتیجه گیری: روند تولیدات علمی در حوزه اقتصاد دانش بنیان در سال های اخیر با افزایش قابل توجهی به ویژه در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته روبه رو شده است. چین به عنوان پیشرو در این زمینه با سرمایه گذاری گسترده در پژوهش های علمی و فناوری نقش کلیدی دارد. همچنین، موضوعاتی مانند اقتصاد کسب وکار و نوآوری از اهمیت ویژه ای برخوردارند. کشورهای درحال توسعه نیز با افزایش سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه، به تدریج در حال حضور فعال تری در این حوزه هستند. پیشنهادها: بر اساس یافته های این پژوهش، تقویت همکاری های بین المللی میان کشورهای پیشرو و درحال توسعه برای تبادل دانش و تجربیات در حوزه اقتصاد دانش بنیان پیشنهاد می شود. همچنین ضرورت دارد در پژوهش های آتی، توجه بیشتری به موضوعات نوظهور مانند نوآوری و سرمایه انسانی معطوف گردد. در نهایت، افزایش حمایت های دولتی و سازمانی برای توسعه زیرساخت های پژوهشی در کشورهای درحال توسعه، جهت تقویت نقش آن ها در اقتصاد دانش بنیان توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

اقتصاد دانش بنیان ، وب آوساینس ، علم سنجی ، مصورسازی اطلاعات ، اقتصاد