کاوش چهارچوب مفهومی اصول اجتماعی و تعاملات انسانی در نظام رفتاری بر مبنای قرآن کریم

این پژوهش با هدف کاوش چهارچوب مفهومی اصول اجتماعی و تعاملات انسانی در نظام رفتاری مبتنی بر قرآن کریم انجام شده و از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی و از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. برای گردآوری و تحلیل داده ها از روش تحلیل کیفی فرایند چرخه ای تحلیل استفاده شده و قلمرو پژوهش شامل کلیه آیات قرآن کریم بود که با بهره گیری از تفاسیر نور و نمونه، دلالت های رفتاری مرتبط با اصول اجتماعی و تعاملات انسانی، استخراج، مفهوم سازی و در چرخه های تحلیل سازماندهی شدند. در نتیجه، درمجموع ۱۱۲ مفهوم محوری استخراج شد که براساس قرابت محتوایی در قالب ۲۸ مفهوم فراگیر سطح اول و سپس ۷ مفهوم فراگیر سطح دوم سامان دهی شدند. در مرحله نهایی، مفاهیم با تجمیع مفهومی ذیل سه قاعده بنیادین «عدل و احسان»، «ادب و وفاداری» و «صلاحیت اجتماعی» قرار گرفتند. این سه قاعده، سازه مفهومی کلان اصول اجتماعی و تعاملات انسانی را در یک نظام رفتاری شکل می دهند که به عنوان ارکان اصلی یک نظام رفتاری قرآنی می تواند نقشی تعیین کننده در هدایت روابط اجتماعی، تنظیم الگوهای تعامل انسانی، ارتقای عدالت و احسان در مناسبات اجتماعی و سامان دهی کنش های فردی و جمعی در سطوح گوناگون سیستم های اجتماعی ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، اصول اجتماعی ، تعاملات انسانی ، نظام رفتاری ، سیستم اجتماعی