تحلیل گفتمان انتقادی صفحه اینترنتی وزارت خارجه آمریکا درباره جهان عرب بر اساس مربع ایدئولوژیک ون دایک

جهان عرب، به واسطه جایگاه ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و پیوند با تحولات امنیتی، از حوزه های مهم سیاست خارجی آمریکا است. با توجه به نقش رسانه های رسمی در بازنمایی گزینشی واقعیت ها، بررسی نحوه تصویرسازی از جهان عرب در متون دیپلماتیک اهمیت ویژه ای دارد. این بازنمایی می تواند در تولید معنا و برداشت مخاطب از روابط آمریکا و جهان عرب موثر باشد. صفحه اینترنتی وزارت خارجه آمریکا یکی از این رسانه هاست. براین اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که این صفحه، جهان عرب و مناسبات آمریکا با آن را چگونه بازنمایی می کند؟ پژوهش حاضر با استفاده هم زمان از مبانی نظری و روش تحلیل گفتمان انتقادی ون دایک انجام شده است. داده ها شامل ۱۵ سند مرتبط با رویدادهای جهان عرب است که با نمونه گیری هدفمند از مطالب منتشرشده در دسامبر ۲۰۲۴ انتخاب شد. یافته ها نشان می دهد این صفحه، با راهبردهای زبانی گوناگون، آمریکا را حامی دموکراسی، حقوق بشر، صلح جهانی و ثبات منطقه ای و برخوردار از توان نظامی برتر بازنمایی می کند. در مقابل، جهان عرب عمدتا با فقدان دموکراسی، بحران های داخلی، بی ثباتی، افراط گرایی و نقض حقوق بشر معرفی می شود. همچنین، مسئولیت آمریکا در قبال مداخلات غیرقانونی و پیامدهای انسانی آن ها به حاشیه رانده می شود یا با زبانی توجیه گرانه بیان می گردد. ویژگی های مثبت جهان عرب نیز غالبا نادیده گرفته می شود یا در چارچوب همکاری با آمریکا معنا می یابد. مقوله بندی، قطب بندی و مقایسه در دوگانه «ما» و «دیگران» از مهم ترین سازوکارهای بازنمایی اند. یافته مهم این است که بازنمایی کشورهای عربی یکسان نیست؛ کشورهای مخالف آمریکا عمدتا با صفات منفی و متحدان آن با پرهیز از این صفات توصیف می شوند.

کلیدواژه ها:

آمریکا ، جهان عرب ، صفحه وزارت خارجه ، تحلیل گفتمان ، مربع ایدئولوژیک ون دایک