آسیب شناسی و مستندسازی سه بعدی بناهای تاریخی با فناوری لیزر اسکن: مطالعات موردی مسجد جامع تسوج و دودکش کارخانه چرم خسروی تبریز

بناهای تاریخی به عنوان مولفه های حیاتی هویت فرهنگی یک ملت، نیازمند شناخت دقیق، آسیب شناسی هدفمند و حفاظت اصولی هستند. استفاده از فناوری های نوین، به ویژه اسکن لیزری سه بعدی، تاثیر قابل توجهی بر حوزه میراث معماری داشته است. این فناوری در فرآیندهای شناخت، آزمایش های غیرمخرب و پایش مستمر بناهای تاریخی نقش کلیدی ایفا می کند و امکان اقدامات مداخلاتی دقیق تر را فراهم می سازد. هدف پژوهش حاضر با تاکید بر رویکرد براندی و فیلدن در مرمت (حداقل مداخله و استفاده از ابزارهای مدرن) ، معرفی پیشرفت ها و فناوری های جدید به معماران و مرمتگران به عنوان راه حل های سریع، ارزشمند و غیرمخرب جهت شناخت، آسیب شناسی و حفاظت از بناهای تاریخی می باشد. در این مطالعه، مستندسازی و آسیب شناسی بناهای تاریخی با تمرکز بر اسکن لیزری سه بعدی مورد بررسی قرار می گیرد و قابلیت های این فناوری از طریق مطالعات موردی مسجد جامع تسوج و دودکش کارخانه خسروی ارزیابی می شود. این تحقیق هم کاربردی و هم توصیفی-تحلیلی است و بر کاربرد عملی اسکن لیزری سه بعدی تاکید دارد. داده های به دست آمده از اسکن، مدل های سه بعدی دقیقی از این بناها را ارائه داده و تحلیل آسیب ها مانند انحرافات عمودی، نشست و شکست های سازه ای را امکان پذیر می سازد. مطالعه موردی مسجد تسوج نشان می دهد که چگونه این فناوری دقت آسیب شناسی در آثار تاریخی و فرهنگی را افزایش می دهد و بر اهمیت حفاظت از میراث فرهنگی تاکید می کند. علاوه بر این، بررسی دودکش کارخانه خسروی بر اهمیت استفاده از فناوری های جدید در برداشت و ثبت بناهای تاریخی که ممکن است به دلیل ارتفاع یا دسترسی محدود، چالش هایی را به همراه داشته باشد، تاکید می کند. نتایج نشان می دهد که فناوری اسکن لیزری سه بعدی، با دقت بالا و قابلیت تحلیل هندسی، ابزاری موثر در مراحل شناخت، ارزیابی و طراحی مداخلات حفاظتی است.

کلیدواژه ها:

۳D laser scanning ، Heritage documentation ، Architectural Pathology ، Non-destructive Conservation ، Tasuj Jame Mosque ، Khosravi Leather Factor ، اسکن لیزری سه بعدی ، مستندسازی میراث ، آسیب شناسی معماری ، حفاظت غیر مخرب ، مسجد جامع تسوج ، کارخانه چرم خسروی