بررسی و مقایسه روش های آنالیز دستگاهی در پژوهش های سکه شناسی

بررسی ترکیب شیمیایی سکه ها اطلاعاتی درباره عیار آنها ارائه می دهد که از این طریق می توان تغییرات ضرب سکه در طول قرون را بررسی و حقایق سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط با آنها را آشکار کرد. علاوه بر این، چنین پژوهش هایی اطلاعات ارزشمندی در ارتباط با جعل و اصالت، تکنیک ساخت، منشا سنگ معدن فلز سکه و محل ضرب ارائه می دهند که نشان دهنده ارتباط میان مناطق مختلف و مسیرهای تجاری در بین مراکز صنعتی می باشند. امروزه، استفاده از ابزارهای دقیق و بهره گیری از روش های آنالیز دستگاهی، دستیابی به این اطلاعات را تسهیل کرده است. با این حال، انتخاب روش آنالیز مناسب برای دستیابی به داده های دقیق و قابل اعتماد، با توجه به تنوع دستگاه ها و محدودیت های آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش، روش های رایج آنالیز سکه های باستانی از جمله XRF، PIXE، SEM-EDX، NAA، LA-ICP-MS  و MC-ICP-MS را بررسی و مزایا و محدودیت های هر یک از آنها را ارزیابی می کند. در میان روش های اشاره شده، روش های مبتنی بر اشعه ی ایکس مانند XRF و PIXE به دلیل سرعت، هزینه ی پایین و غیرمخرب بودن، بیشترین کاربرد را در پژوهش های سکه شناسی دارند. اما باید در نظر داشت این روش ها تنها زمانی می توانند اطلاعاتی در ارتباط با وضعیت اقتصادی و سیاسی و شیوه ساخت فراهم سازند که سطح سکه فاقد هر گونه خوردگی و یا لایه غنی شده باشد. در مقابل، روش های طیف سنجی جرمی مانند  LA-ICP-MS  و به ویژهMC-ICP-MS  برای تعیین منشا فلز سکه و تحلیل ترکیب ایزوتوپی مناسب تر هستند، اما به دلیل هزینه ی بالا و دسترسی محدود کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. این پژوهش یک مطالعه تطبیقی و مقایسه ای است که نشان می دهد انتخاب روش ایده آل، به هدف مطالعه، وضعیت ظاهری سکه و امکانات آزمایشگاهی موجود بستگی دارد و ترکیب چند روش مکمل می تواند به داده های دقیق تر و قابل اعتمادتری در تحلیل خصوصیات و نوع سکه های تاریخی منجر گردد.

کلیدواژه ها:

Ancient Coins ، Instrumental Analysis ، Archaeometry ، Destructive and non-destructive methods ، X-ray ، سکه های باستانی ، آنالیز دستگاهی ، باستان سنجی ، روش های مخرب و غیرمخرب ، اشعه ایکس