بررسی کاربردی رهیافت کومانور-لیبنشتاین در اندازه گیری هزینه های اجتماعی انحصار: مطالعه موردی صنایع منتخب ایران

این مطالعه به بررسی کاربردی رهیافت کومانور-لیبنشتاین در اندازه گیری هزینه های اجتماعی انحصار در صنایع منتخب ایران طی دوره ۱۴۰۱-۱۳۸۱ می پردازد. در چارچوب این رهیافت، هزینه رفاهی ناشی از انحصار تنها به «ناکارایی تخصیصی» محدود نبوده و «ناکارایی X» (اتلاف منابع ناشی از بی کفایتی داخلی بنگاه ها) را نیز به عنوان مولفه ای اساسی در بر می گیرد. با استفاده از داده های پانلی مرکز آمار ایران و به کارگیری روش های اقتصادسنجی پیشرفته (مانند GMM و SUR)، متغیرهای کلیدی مدل شامل کشش قیمتی تقاضا، هزینه نهایی و ناکارایی X برآورد شد. یافته ها حاکی از آن است که اولا، صنایع پایه و استراتژیک (مانند آهن و فولاد و خودروسازی) سهم عمده ای از هزینه رفاهی کل را به خود اختصاص داده اند. ثانیا، روند هزینه رفاهی در بلندمدت صعودی و به ویژه در سال های پایانی دوره (۱۴۰۱-۱۳۹۹) با شتابی نگران کننده نزدیک به دو برابر شده است. این نتایج، تشدید بحران انحصار و تاثیر مستقیم آن بر کاهش رفاه عمومی در اقتصاد ایران را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

Monopoly ، X-inefficiency ، Social Costs of Monopoly ، Comanor–Leibenstein approach ، Selected Industries ، انحصار ، ناکارایی x ، هزینه های اجتماعی انحصار ، رویکرد لیبنشتاین – کومانور ، صنایع منتخب.