حدود مسئولیت های مشاور در حوزه ایمنی و بهداشت کار؛ مرور تحلیلی تطبیقی در پرتو ضوابط شرایط عمومی پیمان

پژوهش حاضر درصدد تبیین حدود مسئولیت مدنی و کیفری مهندس مشاور در نظام فنی و اجرایی ایران، به ویژه در فرض وقوع حوادث کارگاهی، است. همان گونه که در شرایط عمومی پیمان تصریح شده، مسئولیت ایمنی در وهله نخست بر پیمانکار متمرکز می شود؛ اما پرسش محوری آن است که در پرتو ضوابط شرایط عمومی پیمان از جمله قانون مدنی، قانون مسئولیت مدنی و قانون کار، چه بخشی از این مسئولیت همچنان متوجه مشاور باقی می ماند و نقش واقعی او در توزیع ریسک حوادث چه خواهد بود؛ به عبارت دیگر، هدف اصلی، ترسیم مرز میان تعهدات قراردادی و مسئولیت های قانونی مشاور در حوزه ایمنی و بهداشت کار است. روش شناسی: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با رویکرد اسنادی انجام شده است. روش این پژوهش بررسی دقیق مواد مرتبط در سه سند کلیدی - شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱)، شرایط عمومی خدمات مشاوره (نشریه ۴۳۱۸) و نشریه ۴۴۷ (مدیریت ایمنی) - و استخراج تعهدات ایمنی کارفرما، پیمانکار و مشاور؛ سپس تحلیل تطبیقی آن ها در پرتو قواعد آمره مسئولیت مدنی و رویه قضایی بوده است. یافته ها: یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهند که تقسیم قراردادی مسئولیت ایمنی به نفع کارفرما و مشاور، فقط ناظر به رابطه داخلی طرفین است و در برابر اشخاص ثالث اعتبار مطلق ندارد. دادگاه ها با تکیه بر ارکان ضرر، فعل زیان بار، سببیت و تقصیر، امکان مسئولیت هم زمان مشاور، کارفرما و پیمانکار را حفظ کرده اند؛ به ویژه آنکه مشاور با تکیه بر اختیارات نظارتی (از جمله حق توقف کار در شرایط ناایمن) مستقل از قرارداد مسئول شناخته می شود.. نتیجه گیری: پژوهش با ارائه چارچوبی برای تبیین حدود مسئولیت های مشاور در حوزه ایمنی و بهداشت کار، چنین نتیجه گیری می کند که تمرکز قراردادی مسئولیت بر پیمانکار نمی تواند به تنهایی مبنای توزیع عادلانه ریسک باشد؛ بنابراین بر لزوم شفاف سازی تعهدات HSE در اسناد پیمان و تقویت مستندسازی نظارت برای کاهش ریسک حقوقی مشاور و ارتقای پیشگیری از حوادث کار تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

: مسئولیت ، ایمنی ، بهداشت کار ، مشاور ، قوانین حقوقی ، شرایط عمومی پیمان ، حوادث کار