تطابق، ارزیابی ژئوشیمیایی و تعیین سنگ منشا محتمل نفت های خام مخازن ایلام و فهلیان در میدان نفتی جفیر با استفاده از داده های بایومارکری و پیرولیز سنگ منشا

تطابق ژئوشیمیایی نفت ها با یکدیگر و با سنگ های منشا، ابزاری موثر برای شناخت بهتر سیستم های نفتی در حوضه های رسوبی است که به اکتشاف و بهره برداری کارآمد از منابع هیدروکربنی کمک می کند. این مطالعه با تمرکز بر میدان جفیر، یکی از میادین مهم دشت آبادان در حوضه زاگرس، ویژگی های ژئوشیمیایی و ارتباط ژنتیکی نفت های مخازن ایلام و فهلیان را بررسی کرده و درک روشنی از سیستم نفتی این منطقه ارائه می دهد. آنالیزهای ژئوشیمیایی شامل آنالیزهای سارا، کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی-طیف سنجی جرمی (GC-MS) بر روی نفت های خام مورد مطالعه انجام شد. نتایج آنالیز سارا بیانگر فراوانی ترکیبات اشباع (میانگین ۵۴%) نسبت به سایر اجزا بوده و ماهیت پارافینی نفت های مورد مطالعه را نشان می دهد. نسبت های بایومارکری نظیر Pr/Ph (میانگین ۶۷/۰)، DBT/Phen و توزیع استران های منظم (مثل C۲۷ ،C۲۸ وC۲۹) نشان دهنده تولید نفت ها از مواد آلی دریایی، سنگ منشا با لیتولوژی کربناته-مارنی و شرایط رسوب گذاری احیایی می باشد. پارامترهای بلوغ حرارتی، از جمله نسبت های (C۳۲-hopane ۲۲S/(۲۲S+۲۲R (میانگین ۵۶/۰) و (C۲۹-sterane ۲۰S/(۲۰S+۲۰R (میانگین ۴۷/۰)، نشان دهنده تولید این نفت ها از سنگ منشا در مرحله پیک پنجره نفتی است. نمودارهای ستاره ای پارامترهای بایومارکری، تطابق ژنتیکی میان نفت های مخازن ایلام و فهلیان را تایید می کند، هرچند تفاوت های جزئی در برخی نسبت ها، مانند DBT/Phen بالاتر در مخزن ایلام (۲۱/۲ در مقابل ۹۸/۰ در فهلیان)، احتمال مشارکت سنگ منشا دیگر یا تغییر رخساره آلی را مطرح می سازد. مقایسه ویژگی های ژئوشیمیایی نفت ها با بیتومن استخراج شده از سازند گرو، این سازند را به عنوان سنگ منشا اصلی معرفی می کند، اگرچه مشارکت احتمالی سایر سازندها همچون سازند سرگلو در مخزن ایلام نیز وجود دارد. پیرولیز راک اول نمونه های سازند گرو بیانگر پتانسیل مناسب این سازند بوده و همچین این سازند در مرحله مناسبی از بلوغ برای تولید نفت می باشد. این مطالعه درک عمیق تری از سیستم نفتی میدان جفیر ارائه داده و بر اهمیت سازند گرو در تولید هیدروکربن های منطقه تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ژنتیکی ، خانواده نفتی ، تطابق نفت-نفت ، تطابق نفت- سنگ منشا ، دشت آبادان