تحلیلی بر مسئولیت محض مدنی در حوادث صنایع شیمیایی؛ مطالعه موردی واحدهای تولید متانول ایران

صنایع شیمیایی به دلیل ماهیت فوق العاده خطرناک فعالیت های خود، همواره با ریسک بروز حوادث زیان بار همراه هستند. در نظام حقوقی ایران، اصل اولیه مسئولیت مدنی بر مبنای تقصیر استوار است، اما کارایی این قاعده در جبران خسارات ناشی از فعالیت های پرخطر صنعتی مورد تردید جدی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارکرد قاعده مسئولیت محض در حوادث واحدهای تولید متانول ایران، به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مبانی اقتصادی و فقهی مسئولیت مدنی تدوین شده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که اگرچه در حقوق ایران موارد پراکنده ای از مسئولیت محض پیش بینی شده است، اما فقدان یک رژیم حقوقی منسجم برای صنایع شیمیایی باعث ناکارآمدی در جبران خسارت و عدم درونی سازی هزینه های اجتماعی حوادث شده است. تحلیل اقتصادی قاعده مسئولیت محض نشان می دهد که در حوادث یکجانبه صنعتی، این قاعده نسبت به مسئولیت مبتنی بر تقصیر کارایی بیشتری در ایجاد انگیزه برای ایمن سازی دارد. در نهایت، پژوهش نتیجه می گیرد که با توجه به ماهیت خطرناک تولید متانول و خلاهای تقنینی موجود، گذار به سمت مسئولیت محض با پشتوانه بیمه اجباری، راهکاری ضروری برای تحقق عدالت جبرانی و بازدارندگی اقتصادی است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت محض ، حوادث صنعتی ، متانول