از ایده تا اجرای فضای سبز

در عصر کنونی نقش و اهمیت فضای سبز و پارک در شهرها به قدری است که به عنوان یکی از شاخص های توسعه پایدار به کار می رود. تاثیر این فضاها در ساختار جوامع شهری و بازده آن در زمینه های اکولوژی، اجتماعی، محیط زیست، اقتصاد به خوبی به چشم می خورد. بی تردید مهم ترین مرحله در برنامه ریزی و معماری فضای سبز، تعیین الگوی فضای سبز مناسب برای یک شهر می باشد. توسعه فضای سبز باید براساس نگرشی صحیح به نیازهای زیست محیطی و اجتماعی شهر و نیز امکانات و قابلیت های شهر صورت گیرد. در این میان دو مقوله توسعه پایدار و ارتقای بهره وری منابع، باید همواره سرلوحه سیاست گذاری های توسعه فضاهای سبز قرار گیرد. مفهوم توسعه پایدار مبتنی بر ایجاد تعادل بین محیط زیست طبیعی و انسانی است، بر این اساس شهر، به عنوان نقطه تمرکز و تلاقی انسان و طبیعت، علاوه بر کاربری های مسکونی، تجاری، اداری و غیره به مناظر طبیعی و به ویژه فضاهای سبز و باز نیازمند است. گسترش روزافزون شهرها در کلیه کشورهای جهان و از جمله در ایران، از پیامدهای غیرقابل اجتناب عصر دانش و فناوری به شمار می رود. رشد و توسعه شهرنشینی با گسترش کالبدی شهرها رابطه مستقیم دارد و دوری از طبیعت و قطع رابطه ی انسان با محیط زیست طبیعی را موجب می شود. مطالعات نشان می دهد که افزایش روزافزون جمعیت شهرها موجب تبدیل فضاهای سبز شهری به بتنی خشن و نفوذناپذیر می شود، و این شیوه در کشورهای در حال توسعه و جهان سوم نمودی جدی دارد. در این میان به دلیل کشش بیش از حد جوامع به سمت صنعتی شدن، فضاهای زیستی نیز به تبع آن به سمت و سوی مکانیزه شدن پیش رفت و با روی کار آمدن روزافزون اتومبیل فضاهای تنفسی شهر ضعیف و ضعیف تر شد و ارتباط شهروندان با طبیعت یا به عبارتی با فضاهای مطابق با سرشت طبیعی خود کمرنگ گردید. رفته رفته این دور افتادن رابطه ناخودآگاه انسان و طبیعت را بیدار نمود و جوامع علمی را در پی ادخال طبیعت در زندگی روزمره شهری وا داشت. به طوری که امروزه معماری سبز و مبانی نظری آن یکی از اجزای الینفک معماری و خصوصا معماری منظر در میان طراحان و ایده پردازان جوامع غربی و کمابیش جوامع شرقی قلمداد می گردد. این توسعه بی رویه و ناپایدار شهری، باعث افزایش حاشیه نشینی، تخریب نواحی سبز شهری و بالا رفتن تقاضا برای زمین شهری می شود. و این امر باعث از بین رفتن فضاهای سبز درون شهری و اطراف شهرها و تغییر کاربری اراضی می گردد. اهمیت فضای سبز در محیط شهری تا حدی می باشد که حتی به عنوان یکی از معیارهای توسعه یافتگی جوامع مطرح می شود. پارک های شهری دارای نقش اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی می باشند. نکته بسیار مهم در توزیع فضایی و مکان یابی فضاهای سبز عمومی، ضرورت های اجتماعی ایجاد پارک است. از این روست که جین جکوب، منتقد شهرسازی معاصر معتقد است که، «پارک باید در جایی باشد که زندگی در آن موج می زند، جایی که در آن کار، فرهنگ و فعالیت های بازرگانی و مسکونی است.» قرارگیری پارک ها در شهر از یک جهت بر کیفیت زندگی شهری و رسیدن به توسعه، و از طرف دیگر به جهت بار مالی بدون بازگشت سرمایه و سود که برای شهرداری ها دارد، موثر می باشد.

کلیدواژه ها:

ایده ، کانسپت ، طراحی فضای سبز ، اجرای فضای سبز