ارائه الگوی تامین مالی خرد در بخش کشاورزی استان سیستان و بلوچستان در شرایط کم آبی

کشاورزی در استان سیستان و بلوچستان به دلیل قرارگیری در اقلیم خشک و نیمه خشک، طی سال های اخیر بیش از سایر مناطق کشور تحت تاثیر بحران کم آبی، کاهش منابع آب زیرزمینی و تداوم خشکسالی های پی درپی قرار گرفته است. این شرایط موجب افزایش هزینه های تولید، کاهش بازدهی فعالیت های کشاورزی و تضعیف معیشت کشاورزان خرد شده است. در چنین بستری، محدودیت دسترسی به منابع مالی رسمی و ناکارآمدی سازوکارهای سنتی تامین مالی، یکی از مهم ترین موانع تداوم فعالیت های کشاورزی و افزایش تاب آوری بهره برداران محسوب می شود. از این رو، هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه یک الگوی بومی و کارآمد تامین مالی خرد در بخش کشاورزی استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر شرایط کم آبی است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی انجام شده است؛ به گونه ای که در مرحله نخست، با استفاده از مطالعات نظری، اسنادی و بررسی ادبیات پژوهش، مبانی نظری و تجارب داخلی و جهانی مرتبط با تامین مالی خرد در بخش کشاورزی و مناطق خشک مورد واکاوی قرار گرفت. در مرحله بعد، با بهره گیری از روش های کیفی و نظرات خبرگان حوزه کشاورزی، اقتصاد روستایی و مالی، ابعاد و مولفه های اصلی الگوی پیشنهادی شناسایی و تبیین شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق ابزارهای مالی خرد نظیر وام های انعطاف پذیر، اعتبارات گروهی، صندوق های محلی، بیمه های شاخصی خشکسالی و بهره گیری از فناوری های نوین مالی، در کنار نقش آفرینی نهادهای محلی و آموزش کشاورزان، می تواند زمینه افزایش دسترسی مالی، کاهش ریسک تولید و ارتقای تاب آوری کشاورزان در شرایط کم آبی را فراهم سازد. در نهایت، الگوی پیشنهادی پژوهش با رویکردی بومی، مشارکت محور و سازگار با محدودیت های آبی منطقه ارائه شده است که قابلیت به کارگیری در سایر مناطق خشک کشور را نیز داراست و می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری و برنامه ریزی در حوزه تامین مالی کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تامین مالی خرد ، کشاورزی مناطق خشک ، تاب آوری کشاورزان ، توسعه پایدار کشاورزی