بررسی الگوهای پردازش شناختی در افراد نابارور: نقش حافظه، توجه و حل مسئله در مواجهه با محرک های مرتبط با ناباروری

ناباروری به عنوان یکی از تجربه های پراسترس زندگی، علاوه بر پیامدهای جسمانی و اجتماعی، می تواند ابعاد مختلف روان شناختی و شناختی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. بیشتر پژوهش های انجام شده در این حوزه بر پیامدهای هیجانی ناباروری، مانند اضطراب، افسردگی و استرس تمرکز داشته اند؛ در حالی که سازوکارهای شناختی مرتبط با این تجربه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر بررسی الگوهای پردازش شناختی در افراد نابارور و مطالعه نقش ناباروری در عملکردهای شناختی شامل حافظه، توجه و حل مسئله بود. این پژوهش به روش شبه آزمایشی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مراجعه کنندگان به مراکز درمان ناباروری و بیمارستان امام رضا قم بود که از میان آنان ۱۱۰ نفر شامل ۵۵ فرد نابارور (۳۰ زن و ۲۵ مرد) و ۵۵ فرد بارور (۳۰ زن و ۲۵ مرد) انتخاب شدند. آزمودنی ها از نظر سن، تاهل، سطح تحصیلات و وضعیت اقتصادی اجتماعی همتا شدند. برای ارزیابی عملکرد شناختی از تکالیف یادآوری و بازشناسی واژه ها، آزمون استروپ هیجانی اصلاح شده برای سنجش سوگیری توجه، آزمون آناگرام برای بررسی حل مسئله و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-۲۱) استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر و آزمون t مستقل تحلیل شدند. یافته ها نشان داد افراد نابارور، به ویژه زنان نابارور، در مواجهه با محرک های مرتبط با ناباروری الگوی متفاوتی از پردازش اطلاعات نشان می دهند. زنان نابارور واژه های مرتبط با ناباروری را بیش از سایر واژه ها به یاد آوردند که بیانگر وجود سوگیری حافظه نسبت به این محرک هاست. در مقابل، شواهدی از سوگیری توجه خودکار نسبت به واژه های مرتبط با ناباروری مشاهده نشد. همچنین، عملکرد زنان نابارور در حل مسئله برای واژه های خنثی پایین تر از زنان بارور بود، اما در مورد واژه های مرتبط با ناباروری این تفاوت از بین رفت که می تواند نقش تسهیل کننده ساختواره های شناختی فعال شده را نشان دهد. نتایج همچنین نشان داد که مردان نابارور کاهش بیشتری در عملکرد کلی حافظه نسبت به سایر گروه ها داشتند. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که تجربه ناباروری با تغییر در شیوه پردازش اطلاعات و فعال شدن ساختواره های شناختی مرتبط با فرزندآوری همراه است. این تغییرات بیشتر در سطح پردازش های عمیق، آگاهانه و راهبردی مشاهده می شود و نه در پردازش های خودکار و ناهشیار. بنابراین، توجه به مولفه های شناختی ناباروری در کنار ابعاد هیجانی آن می تواند زمینه طراحی مداخلات روان شناختی موثرتر، به ویژه درمان های شناختی رفتاری، برای ارتقای سازگاری روانی افراد نابارور را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ناباروری ، پردازش شناختی ، سوگیری حافظه ، سوگیری توجه ، حل مسئله ، ساختواره های شناختی ، زنان نابارور