مرور نظام مند پیامدهای روان تنی (Psychosomatic) ناشی از اضطراب تحصیلی مرتبط با مقایسه اجتماعی صعودی در شبکه های اجتماعی در دانش آموزان دختر

ظهور و گسترش فراگیر شبکه های اجتماعی، ابعاد جدیدی به تعاملات انسانی و فرآیندهای شکل گیری هویت، به ویژه در میان نوجوانان، بخشیده است. این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام مند و رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بررسی پیامدهای روان تنی ناشی از اضطراب تحصیلی می پردازد که ریشه در فرآیند مقایسه اجتماعی صعودی در فضای مجازی، مشخصا در میان دانش آموزان دختر، دارد. در دنیای امروز که هوش مصنوعی الگوریتم های خوراک (Feed) شبکه های اجتماعی را به گونه ای بهینه سازی می کند که محتوای درگیرکننده (اغلب نمایش موفقیت و کمال) بیشتر دیده شود، نوجوانان به طور مستمر در معرض نسخه های ایده آل سازی شده از زندگی همسالان خود قرار می گیرند. این مواجهه مداوم، زمینه را برای مقایسه اجتماعی صعودی فراهم کرده و می تواند به عنوان یک استرسور روانی قدرتمند عمل کند. این مقاله با غربالگری و تحلیل نظام مند پژوهش های معتبر داخلی و خارجی منتشر شده در هشت سال اخیر (۲۰۱۸-۲۰۲۶)، به دنبال شناسایی، طبقه بندی و تبیین ارتباط میان این سازه های روان شناختی است. فرآیند جستجو در پایگاه های داده معتبر علمی نظیر SID, Magiran, Scopus, Web of Science و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه های دقیق انجام شد. یافته های حاصل از تحلیل کیفی مقالات منتخب نشان می دهد که یک زنجیره علی-معلولی معنادار میان استفاده از شبکه های اجتماعی، درگیری در مقایسه اجتماعی صعودی، تشدید اضطراب تحصیلی و در نهایت، بروز و تشدید علائم روان تنی (مانند سردردهای تنشی، اختلالات گوارشی، خستگی مزمن و دردهای اسکلتی-عضلانی) در دانش آموزان دختر وجود دارد. این مقاله ضمن تبیین چارچوب نظری این ارتباط با استناد به نظریه مقایسه اجتماعی، مدل های شناختی-رفتاری اضطراب و مدل بیوسایکوسوشیال، یک مدل مفهومی برای درک این فرآیند ارائه می دهد. نتایج این پژوهش بر ضرورت توسعه برنامه های سواد رسانه ای دیجیتال، مداخلات روان شناختی متمرکز بر مدیریت اضطراب و ارتقاء خودشفقت ورزی و همچنین طراحی محیط های آموزشی حمایتی به منظور کاهش اثرات نامطلوب این پدیده نوظهور تاکید می کند. این مقاله با شناسایی شکاف های پژوهشی موجود، مسیرهایی را برای تحقیقات آتی در این حوزه میان رشته ای پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

پیامدهای روان تنی ، اضطراب تحصیلی ، مقایسه اجتماعی صعودی ، شبکه های اجتماعی ، دانش آموزان نوجوان دختر ، مرور نظام مند