نقش دعا و نیایش در کاهش درد و اضطراب زایمان: یک مرور نظام مند

درد زایمان یکی از شدیدترین دردهای فیزیولوژیک است که تحت تاثیر عوامل روانی، عصبی، هورمونی و معنوی قرار دارد. در سال های اخیر، توجه به مداخلات غیردارویی و کم هزینه برای مدیریت این درد افزایش یافته و دعا و راهبردهای معنوی به عنوان ابزارهایی برای کاهش اضطراب، ترس و ادراک درد مورد توجه قرار گرفته اند. هدف این مطالعه مرور نظام مند شواهد منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ درباره تاثیر دعا و نیایش بر شدت درد زایمان و تجربه کلی زایمان بود. جستجو در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه های فارسی و انگلیسی انجام شد. مطالعاتی که به مداخلات معنوی مانند دعا، نیایش، تلاوت یا مراقبه معنوی در زنان باردار پرداخته و پیامدهایی مانند شدت درد، اضطراب یا تجربه زایمان را گزارش کرده بودند وارد مطالعه شدند. پس از غربالگری، ۳۵ مطالعه شامل کارآزمایی های بالینی تصادفی، مطالعات نیمه تجربی و پژوهش های کیفی انتخاب و با روش سنتز روایتی تحلیل شدند. بیشتر مطالعات نشان دادند که دعا و مداخلات معنوی باعث کاهش معنی دار اضطراب پیش از زایمان، افزایش آرامش و احساس کنترل مادران و در نهایت کاهش شدت درد ادراک شده می شوند. برخی مطالعات زیستی نیز نشان دادند که دعا می تواند از طریق کاهش کورتیزول، تعدیل محور HPA، فعال سازی سیستم پاراسمپاتیک و افزایش اندورفین ها به کاهش درد کمک کند. مطالعات کیفی همچنین بیان کردند دعا تجربه زایمان را عمیق تر، قابل تحمل تر و معنادارتر می سازد. مطالعات جدیدتر از نظر کیفیت روش شناسی و حجم نمونه قوی تر بوده و نقش دعا را به عنوان مداخله ای مکمل در برنامه های آمادگی برای زایمان تایید می کنند. به طور کلی، دعا و راهبردهای معنوی می توانند مداخلاتی ایمن، کم هزینه و سازگار با فرهنگ برای کاهش درد و اضطراب زایمان باشند. با این حال، ناهمگونی مطالعات و کمبود کارآزمایی های چندمرکزی بزرگ نشان می دهد که برای تدوین دستورالعمل های بالینی مبتنی بر شواهد، انجام پژوهش های دقیق تر و استانداردسازی مداخلات معنوی ضروری است.

کلیدواژه ها:

درد زایمان ، دعا ، معنویت ، مقابله معنوی ، اضطراب بارداری ، زایمان طبیعی ، مداخلات غیردارویی