عوامل موثر بر عملکرد مادری در زنان نخست زا: مرور سیستماتیک

عملکرد مادری یکی از ابعاد اساسی سلامت مادر و نوزاد است و نقش مهمی در سازگاری روانی–اجتماعی مادران پس از زایمان دارد. زنان نخست زا به دلیل فقدان تجربه قبلی، بیشتر در معرض اختلال در ایفای نقش مادری قرار دارند. شناسایی عوامل موثر بر عملکرد مادری می تواند زمینه ساز طراحی مداخلات هدفمند و دقیق شود. این مطالعه با هدف مرور سیستماتیک عوامل موثر بر عملکرد مادری در زنان نخست زا انجام شد. روش کار این مطالعه به صورت مرور سیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جست وجوی متون با کلید واژه های مانند مادری، عملکرد مادری و عوامل موثر و معادل انگلیسی آنها در پایگاه های اطلاعاتی خارجی شامل PubMed، Scopus و Web of Science و پایگاه های ایرانی شامل SID، IranMedex و Magiran بدون محدودیت زمانی تا تاریخ ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ انجام شد. تنها مطالعات کمی مشاهده ای وارد مطالعه شدند و مطالعات کیفی، مروری و مداخله ای حذف گردیدند. در جست وجوی اولیه ۳۱۲ مقاله شناسایی شد که پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عناوین و چکیده ها، ۴۷ مقاله برای بررسی متن کامل انتخاب شدند. در نهایت ۱۸ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها نشان داد عوامل روان شناختی نظیر افسردگی، اضطراب و خودکارآمدی مادری، عوامل اجتماعی از جمله حمایت اجتماعی و وضعیت اقتصادی–اجتماعی و عوامل فردی مانند سن، سطح تحصیلات و آمادگی برای مادری از مهم ترین عوامل موثر بر عملکرد مادری در زنان نخست زا هستند. همچنین برخی مطالعات به نقش کیفیت مراقبت های دوران بارداری و پس از زایمان در بهبود عملکرد مادری اشاره داشتند. نتایج حاکی از تاثیر هم زمان و چندبعدی این عوامل است.

کلیدواژه ها:

مادری ، عملکرد مادری ، عوامل موثر