مرور نظام مند عوامل اجتماعی و فرهنگی موثر بر سلامت روان زنان با تاکید بر تاثیر استرس های اجتماعی، فشارهای فرهنگی و تبعیض جنسیتی

مقدمه: سلامت روان زنان یکی از ارکان اساسی سلامت عمومی و توسعه پایدار در هر جامعه ای به شمار می رود. هدف از این پژوهش، مرور نظام مند عوامل اجتماعی و فرهنگی موثر بر سلامت روان زنان با تمرکز بر استرس های اجتماعی، فشارهای فرهنگی و تبعیض جنسیتی در ایران و جهان است. روش شناسی: این مطالعه با روش مرور نظام مند (Systematic Review) و بر اساس پروتکل منشور کوکران و ساختار PRISMA انجام شد. جستجو در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی (SID، Magiran، Noormags) و بین المللی (PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar) با استفاده از کلیدواژه های مرتبط بین سال های (۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴ خورشیدی) انجام گرفت. در نهایت، پس از ارزیابی کیفیت مقالات بر اساس معیار جداد و چک لیست های استاندارد، تعداد هفده سند پژوهشی معتبر و مرتبط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها: تحلیل یافته ها نشان داد که متغیرهای استرس های اجتماعی (از جمله تعارض نقش، فقر و مشکلات اقتصادی)، فشارهای فرهنگی (هنجارهای جنسیتی سنتی، فشارهای مربوط به تصویر بدنی) و تبعیض های ساختاری و جنسیتی (نابرابری فرصت ها و سقف شیشه ای در محیط کار) تاثیر منفی مستقیمی بر شاخص های سلامت روان زنان (نظیر افسردگی، اضطراب و بهزیستی روان شناختی) دارند. همچنین مشخص شد که متغیرهای تعدیل کننده ای مانند حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری روان شناختی می توانند تا حدود ۴۰% از اثرات منفی این استرس ها بکاهند. نتیجه گیری: سلامت روان زنان پدیده ای چندبعدی است که فراتر از بیولوژی، تحت تاثیر ساختارهای کلان اجتماعی و هنجارهای فرهنگی قرار دارد. کاهش نابرابری های ساختاری، اصلاح هنجارهای جنسیتی کلیشه ای و تقویت شبکه های حمایت اجتماعی از ضرورت های مداخله ای جهت ارتقای بهداشت روان زنان در جامعه به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

سلامت روان زنان ، استرس اجتماعی ، فشارهای فرهنگی ، تبعیض جنسیتی ، مرور نظام مند