از نصیحت تا مواسات: زیست اخلاقی نوجوانان در مدارس دخترانه ی متوسطه اول در مواجهه با بحران معنا (مورد مطالعه: ناحیه دو زنجان)

تربیت اخلاقی و انتقال ارزش ها در نظام آموزشی ایران، به رغم تاکید اسناد بالادستی نظیر سند تحول بنیادین، با چالش های ساختاری، محتوایی و روش شناختی عمده مواجه است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با هدف بررسی مفهوم «مواسات تربیتی» به عنوان الگویی برای انتقال ارزش ها در شرایط بحرانی معنایی، در میان دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول ناحیه دو شهر زنجان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه ی تربیت اخلاقی رست (چهار مولفه ی حساسیت اخلاقی، قضاوت اخلاقی، انگیزش اخلاقی و خلق اخلاقی) و نظریه ی اخلاق سه گانه استوار است. یافته ها نشان می دهد که نظام تربیتی موجود به دلیل غلبه ی رویکردهای نصیحت محور و تاکید بر حفظیات ارزشی، نتوانسته است به درونی سازی پایدار ارزش ها در دانش آموزان دست یابد و این امر به گسترش «بحران معنا» و «شکاف نسلی ارزشی» در میان نوجوانان دامن زده است. مواسات تربیتی به عنوان راهبرد جایگزین، با تاکید بر همدلی، مشارکت فعال و تجربه ی زیسته ی ارزش ها، می تواند ظرفیت تحول آفرینی نظام تربیتی را در مواجهه با وضعیت های بحرانی هویتی افزایش دهد. این مقاله ضمن آسیب شناسی وضعیت موجود در مدارس ناحیه دو زنجان، الگویی عملیاتی برای پیاده سازی مواسات تربیتی با تکیه بر بافت بومی و فرهنگی منطقه ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

مواسات تربیتی ، انتقال ارزش ها ، تربیت اخلاقی ، بحران معنا ، مدارس دخترانه ، ناحیه دو زنجان.