اثربخشی درمان هیجان مدار بر چرخه مشکلات بین فردی زوجی، ابراز وجود جنسی و خودپنداره جنسی زنان دارای تعارضات زناشویی

تعارضات زناشویی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده سلامت خانواده است و می تواند ابعاد مختلف روابط زوجین، به ویژه ابراز وجود جنسی، خودپنداره جنسی و چرخه مشکلات بین فردی را تحت تاثیر قرار دهد. درمان هیجان مدار با تاکید بر اصلاح الگوهای تعاملی ناکارآمد و تقویت پیوندهای دلبستگی، یکی از رویکردهای موثر در بهبود روابط زوجین محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر چرخه مشکلات بین فردی زوجی، ابراز وجود جنسی و خودپنداره جنسی زنان دارای تعارضات زناشویی انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل زنان متاهل دارای تعارضات زناشویی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرکرد بود که از میان آنان، ۳۶ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و پس از غربالگری با استفاده از پرسشنامه تعارضات زناشویی ثنایی (MCQ)، به صورت تصادفی در دو گروه درمان هیجان مدار (۱۸ نفر) و کنترل (۱۸ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه هفتگی ۱۲۰ دقیقه ای تحت درمان هیجان مدار قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله روان شناختی دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه چرخه مشکلات رفتاری بین فردی هوروویتز و همکاران (۱۹۸۸، (IIP-۳۲))، پرسشنامه چندبعدی خودپنداره جنسی اسنل (۱۹۹۵، MSSCQ) و پرسشنامه ابراز وجود جنسی هالبرت (۱۹۹۲، HISA) گردآوری و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم افزار SPSS-۲۳ تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که اثر زمان بر ابراز وجود جنسی (۵۴۲/۰=η²، ۲۱۳/۴۰= F ، ۰۰۱/۰>p)، خودپنداره جنسی (۴۴۸/۰=η²، ۴۶۴/۲۷= F ، ۰۰۱/۰>p) و چرخه مشکلات بین فردی (۵۳۳/۰=η²، ۷۴۲/۳۸= F ، ۰۰۱/۰>p) معنادار بود. همچنین اثر تعاملی زمان × گروه در هر سه متغیر معنادار به دست آمد (۰۰۱/۰>p)، که بیانگر اثربخشی درمان هیجان مدار در مقایسه با گروه کنترل بود. آزمون بونفرونی نیز نشان داد که تفاوت بین مراحل پیش آزمون با پس آزمون و پیش آزمون با پیگیری در هر سه متغیر معنادار است (۰۰۱/۰>p)، اما تفاوت بین پس آزمون و پیگیری معنادار نبود؛ بنابراین، آثار درمان تا مرحله پیگیری دوماهه حفظ شد. درمان هیجان مدار با اصلاح چرخه های تعاملی منفی، افزایش امنیت دلبستگی و ارتقای پردازش هیجانی، موجب افزایش ابراز وجود جنسی و خودپنداره جنسی و کاهش چرخه مشکلات بین فردی زوجی در زنان دارای تعارضات زناشویی شد. پایداری این تغییرات در مرحله پیگیری نشان می دهد که این رویکرد می تواند به عنوان مداخله ای موثر در مراکز مشاوره خانواده و کلینیک های زوج درمانی برای بهبود روابط زوجین و ارتقای سلامت جنسی آنان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

درمان هیجان مدار ، تعارضات زناشویی ، ابراز وجود جنسی ، خودپنداره جنسی ، چرخه مشکلات بین فردی زوجی ، زنان متاهل