تاثیر مهارت های ارتباطی والدین بر سازگاری اجتماعی دانش آموزان با نقش میانجی عزت نفس

سازگاری اجتماعی دانش آموزان در دوره نوجوانی تحت تاثیر عوامل فردی و خانوادگی مختلفی قرار دارد و کیفیت روابط والدین و فرزندان می تواند در شکل گیری نحوه تعامل نوجوان با محیط اجتماعی نقش داشته باشد. در این میان، مهارت های ارتباطی والدین از طریق ایجاد فضای مبتنی بر پذیرش، احترام، گفت وگو و حمایت، می تواند بر نگرش دانش آموز نسبت به خود و در ادامه بر نحوه حضور و تعامل او در موقعیت های اجتماعی اثرگذار باشد. از سوی دیگر، عزت نفس به عنوان یکی از مولفه های مهم روان شناختی، می تواند سازوکار ارتباط میان تجربه های خانوادگی و پیامدهای اجتماعی دانش آموزان را تبیین کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مهارت های ارتباطی والدین بر سازگاری اجتماعی دانش آموزان دختر متوسطه دوم شهر تهران با تاکید بر نقش میانجی عزت نفس انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری است. جامعه پژوهش را دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهر تهران تشکیل دادند و داده ها با استفاده از ابزارهای سنجش متغیرهای مهارت های ارتباطی والدین، عزت نفس و سازگاری اجتماعی گردآوری شد. برای تحلیل داده ها و بررسی روابط مستقیم و غیرمستقیم میان متغیرها از روش مدل یابی معادلات ساختاری و آزمون نقش میانجی استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد مهارت های ارتباطی والدین با سازگاری اجتماعی دانش آموزان رابطه معنادار دارد. همچنین، بین مهارت های ارتباطی والدین و عزت نفس دانش آموزان رابطه معناداری مشاهده شد و عزت نفس نیز با سازگاری اجتماعی آنان ارتباط معناداری داشت. بررسی اثر غیرمستقیم متغیرها نیز نشان داد عزت نفس در رابطه میان مهارت های ارتباطی والدین و سازگاری اجتماعی دانش آموزان نقش میانجی ایفا می کند. در نتیجه، بخشی از ارتباط میان کیفیت ارتباط والدین و سازگاری اجتماعی دانش آموزان از مسیر تقویت احساس ارزشمندی و ارزیابی مثبت آنان از خود قابل تبیین است. نتایج بیانگر آن است که سازگاری اجتماعی دانش آموزان را نمی توان صرفا بر اساس ویژگی های فردی آنان توضیح داد و کیفیت تعاملات خانوادگی نیز در این زمینه اهمیت دارد. ارتباط موثر والدین، از طریق فراهم کردن زمینه پذیرش، احترام، حمایت و گفت وگوی سازنده، می تواند به شکل گیری عزت نفس مطلوب تر در دانش آموزان کمک کند و این ویژگی روان شناختی نیز در مواجهه مناسب تر آنان با روابط و موقعیت های اجتماعی نقش داشته باشد. بنابراین، توجه همزمان به بهبود مهارت های ارتباطی والدین و تقویت عزت نفس دانش آموزان می تواند در برنامه های تربیتی، مشاوره ای و آموزشی خانواده و مدرسه مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مهارت های ارتباطی والدین ، سازگاری اجتماعی ، عزت نفس ، دانش آموزان دختر ، متوسطه دوم ، مدل یابی معادلات ساختاری.