نقش تعامل خانواده در رشد اجتماعی فرزندان

رشد اجتماعی فرزندان به عنوان یکی از مهم ترین ابعاد تربیت و توسعه شخصیت، نقش کلیدی در سلامت روان، موفقیت تحصیلی و سازگاری فرد با محیط اجتماعی دارد. خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین نهاد اجتماعی، از طریق الگوهای ارتباطی و حمایت عاطفی، تاثیر بسزایی در شکل گیری مهارت های اجتماعی فرزندان ایفا می کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعامل خانواده در رشد اجتماعی فرزندان انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی بود که در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ در جامعه آماری دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهر فردوس (۸۳۴ نفر) انجام گرفت. تعداد ۱۳۸ نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای براساس جدول مورگان انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تجدیدنظرشده الگوهای ارتباطی خانواده و پرسشنامه رشد اجتماعی وایلند بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و به روش های رگرسیون خطی ساده، همبستگی اسپیرمن، آزمون کای دو و آزمون یومان- ویتنی انجام گرفت. نتایج تحلیل رگرسیون خطی ساده نشان داد بین تعامل خانواده و رشد اجتماعی فرزندان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و تعامل خانواده توانسته ۷/۳۹ درصد از تغییرات رشد اجتماعی را تبیین کند (۰۰۱/۰>p). همچنین بین سطح تحصیلات والدین (به ویژه مادران)، وضعیت اقتصادی خانواده و نوع شغل والدین با تعامل خانواده رابطه مثبت و معنادار وجود داشت (۰۰۱/۰>p). بین تعداد فرزندان و رشد اجتماعی رابطه منفی و معنادار مشاهده شد (۳۷/۰-=R). همچنین دانش آموزان دارای خانواده کامل، رشد اجتماعی بالاتری نسبت به سایر گروه ها داشتند (۰۰۱/۰>p). بر اساس یافته های پژوهش، تعامل خانواده متغیر کلیدی و پیش بینی کننده مهمی برای رشد اجتماعی دانش آموزان است. لذا پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی والدین با تمرکز بر گروه های دارای تحصیلات پایین تر، وضعیت اقتصادی ضعیف و خانواده های ناکامل طراحی گردد تا کیفیت تعاملات خانوادگی و در پی آن رشد اجتماعی فرزندان ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

تعامل خانواده ، رشد اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، مهارت های اجتماعی.