نقش مدرسه در جامعه پذیری دانش آموزان از منظر جامعه شناسی آموزش و پرورش

نهاد آموزش و پرورش به عنوان یکی از ارکان اصلی ساختار اجتماعی، نقشی حیاتی در انتقال میراث فرهنگی و ارزش های جمعی به نسل جدید ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش مدرسه در فرایند جامعه پذیری دانش آموزان از منظر جامعه شناسی آموزش و پرورش به رشته تحریر درآمده است. مدرسه پس از خانواده، دومین کارگزار مهم جامعه پذیری (جامعه پذیری ثانویه) محسوب می شود که از طریق دو سازوکار «برنامه درسی رسمی» و «برنامه درسی پنهان»، به بازتولید هنجارها، نقش ها و الگوهای رفتاری می پردازد. روش تحقیق در این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی است که با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و بررسی نظریات اندیشمندانی چون امیل دورکیم، تالکوت پارسونز و پی یر بوردیو به تحلیل موضوع پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدرسه تنها کانون انتقال دانش تخصصی نیست، بلکه محیطی برای تمرین زیست اجتماعی، پذیرش سلسله مراتب و درونی سازی ارزش های دموکراتیک یا طبقاتی است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که تعاملات غیررسمی و جو سازمانی مدرسه، تاثیری به مراتب عمیق تر از متون آموزشی بر هویت اجتماعی دانش آموزان دارد. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازنگری در الگوهای مدیریتی و تربیتی مدارس جهت گذار از جامعه پذیری انفعالی به سوی جامعه پذیری پویا و خلاق در هزاره سوم تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

جامعه پذیری ، مدرسه ، جامعه شناسی آموزش و پرورش ، برنامه درسی پنهان ، بازتولید اجتماعی ، نظام آموزشی.