مفهوم حضانت و جایگاه آن در اسناد حقوق بشری

حضانت به عنوان نهادی حقوقی و اجتماعی، نقشی بنیادین در تامین امنیت، رشد و شکوفایی شخصیت کودک دارد. هرچند در اسناد حقوق بشری تعریف واحد و صریحی از حضانت ارائه نشده است، اما اصول و مقررات پراکنده در این اسناد به طور مستقیم یا غیرمستقیم به ابعاد گوناگون آن پرداخته اند. بررسی «اعلامیه جهانی حقوق بشر» ۱۹۴۸، «اعلامیه جهانی حقوق کودک» ۱۹۵۹، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان» ۱۹۷۹، و «کنوانسیون حقوق کودک» ۱۹۸۹، نشان می دهد که رویکرد حقوق بشر به حضانت بر سه محور اصلی استوار است: حق بنیادین کودک به مراقبت و تربیت شایسته، مسئولیت مشترک و برابر والدین، و نقش حمایتی دولت ها. این رویکرد با تاکید بر اصل «مصلحت عالیه کودک» و الزام دولت ها به حمایت قانونی، اجتماعی و اقتصادی از خانواده، تلاش دارد میان حمایت موثر از کودک و تحقق برابری جنسیتی در مسئولیت های والدینی تعادل برقرار سازد. یافته های این مطالعه حاکی از آن است که هرچند اسناد بین المللی در ارائه تعریف جامع از حضانت همسو نیستند، اما مجموعه مقررات آن ها چارچوبی تلفیقی و حمایتی را شکل داده که مبنایی مهم برای قانون گذاری ملی و سیاست گذاری حمایتی از کودکان محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

حضانت ، حقوق بشر ، مصلحت عالیه کودک ، مسئولیت مشترک والدین ، اسناد بین المللی