پاسخ ژنوتیپ های مختلف سیاه دانه به تنش شوری در مرحله جوانه زنی و گیاهچه ای با استفاده از آنالیزهای چند متغیره

به منظور ارزیابی واکنش اجزای جوانه زنی ژنوتیپ های سیاه دانه به تنش شوری آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در آزمایشگاه اصلاح نباتات دانشگاه شهرکرد در سال ۱۴۰۲ انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل پنج سطح شوری ناشی از کلرید سدیم (صفر به عنوان شاهد، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ میلی مولار) و ۲۴ ژنوتیپ سیاه دانه (داخلی و خارجی) بود. صفات مورد مطالعه شامل درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، متوسط زمان جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، شاخص بنیه طولی گیاهچه، شاخص بنیه وزنی گیاهچه، طول ریشه چه، طول ساقه چه، نسبت طول ریشه چه به ساقه چه، وزن تر ریشه چه، وزن تر ساقه چه، وزن خشک ریشه چه، وزن خشک ساقه چه و نسبت وزن خشک ریشه چه به ساقه چه بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح شوری، ژنوتیپ ها و برهمکنش آن ها در تمام صفات در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنی داری وجود داشت. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که چهار مولفه اول در مجموع ۸۷ درصد از کل تغییرات داده ها را توجیه نمودند. نتایج تجزیه خوشه ای نیز ژنوتیپ ها را به سه گروه تقسیم کرد. ژنوتیپ های G۳، G۲ و G۷۲ با توجه به نتایج تجزیه خوشه ای و بای پلات از لحاظ صفات بنیه طولی گیاهچه، بنیه وزنی گیاهچه، وزن خشک ساقه چه، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی و ضریب سرعت جوانه زنی برتر بودند بنابراین در گروه ژنوتیپ ها متحمل قرار گرفتند. ژنوتیپ های G۷۸، G۱۱، G۴، G۵۹، G۷ از نظر صفات مورد ارزیابی دارای مقادیر متوسط بودند بنابراین این ژنوتیپ ها در گروه ژنوتیپ های نیمه متحمل به تتنش شوری قرار داشتند. گروه سوم شامل ژنوتیپ هایی از نظر صفات مورد بررسی ضعیف تر بودند بنابراین این گروه شامل ژنوتیپ های حساس به شوری هستند مانند ژنوتیپ های G۱، G۹، G۴۵ و G۷۵.

کلیدواژه ها:

تجزیه چندمتغیره ، تنش شوری ، تنوع ژنتیکی ، شاخص جوانه زنی ، سیاه دانه