کاربست شوخ طبعی در مدیریت تعارض با رویکردی سیستماتیک

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی کاربست شوخ طبعی در مدیریت تعارض انجام گردید. در این پژوهش، تلاش شد تا با بهره گیری از رویکردی عمیق و تحلیلی، نقش شوخ طبعی به عنوان یک راهبرد ارتباطی و رفتاری در مواجهه با موقعیت های تعارض مورد واکاوی قرار گیرد. این مطالعه با بهره گیری از روش شناسی کیفی و با اتکا به رویکردهای مرور سیستماتیک و تحلیل مضمون انجام شد تا ابعاد کلیدی این پدیده شناسایی و تبیین گردد. در این راستا، پس از غربالگری مطالعات و انتخاب ۴۰ مقاله نهایی مرتبط با موضوع پژوهش، متون منتخب به طور عمیق مورد بررسی قرار گرفت و فرایند کدگذاری بر اساس اصول تحلیل مضمون آغاز گردید. یافته ها نشان می دهد که شوخ طبعی می تواند در مدیریت و کاهش تعارض نقش موثری ایفا کند. این پژوهش با ارائه بینش هایی در خصوص این نقش، به بررسی بستر و عوامل زمینه ای (ویژگی های کنشگران، ساختار و فرهنگ سازمانی، ویژگی های موقعیت تعارض)، کالبدشناسی رفتار شوخ طعبانه (گونه شناسی شوخ طبعی سازنده، گونه شناسی شوخ طبعی مخرب، موقعیت سنجی گوینده و شنونده) مکانیسم های مداخله و تحول (تکنیک های گفتمانی، تکنیک های رفتاری و مدیریت وجهه) و به پیامدها و خروجی های سازمانی (کارکردهای مثبت و کارکردهای منفی) کاربست شوخ طبعی در مدیریت تعارض می پردازد. نتایج نشان می دهد که شوخ طبعی، در صورت به کارگیری آگاهانه، اخلاق مداری و متناسب با بافت تعارض، می تواند به عنوان ابزاری موثر در مدیریت تعارض های بین فردی و سازمانی عمل کند. اثربخشی شوخ طبعی به طور معناداری تحت تاثیر تفاوت های فردی، فرهنگی و جایگاهی، همچنین محتوا، زمینه و شیوه بیان آن قرار دارد. شواهد حاکی از آن است که شوخ طبعی سازنده با کاهش تهدید وجهه، تعدیل هیجانات منفی، تسهیل ارتباطات، تقویت یادگیری دوحلقه ای و ایجاد زمینه های مشترک، به پیشگیری از تشدید تعارض، بهبود کیفیت روابط کاری و افزایش همکاری و انسجام تیمی کمک می کند. در مقابل، استفاده نابجا یا ناسازگار از شوخ طبعی می تواند موجب سوءبرداشت، تضعیف روابط حرفه ای و تشدید تعارض شود. در مجموع، نتایج این مرور بر ضرورت توجه نظام مند بخش منابع انسانی و مدیران به آموزش و توسعه مهارت های ارتباطی و استفاده هدفمند از شوخ طبعی، به عنوان راهبردی مکمل در مدیریت اثربخش تعارض های سازمانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

شوخ طبعی ، تعارض ، مدیریت تعارض ، مرور نظام مند