نقش استانداردسازی در حل چالش ناترازی انرژی: مدل سازی ساختاری تفسیری در حالت فازی

افزایش نیاز به انرژی و کاهش برخی منابع انرژی، وضعیت نگران کننده­ای برای زندگی پایدار است. مصرف غیربهینه حامل­های مختلف انرژی از یک سو و عدم تکافوی میزان تولید با رشد مصرف به دلیل وجود محدودیت­ها از سوی دیگر، کشور را با چالش رو به گسترش نا­ترازی انرژی روبه­رو کرده است. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر مدل سازی ساختاری برای تحلیل روابط میان عوامل موثر بر ناترازی انرژی با تاکید بر نقش استانداردسازی است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از منظر روش شناسی توصیفی–تحلیلی با رویکرد کمی است. ابتدا با مرور ادبیات موضوعی، ۹ عامل کلیدی مرتبط با حل چالش ناترازی انرژی شناسایی شد. سپس با بهره گیری از تکنیک مدل سازی ساختاری تفسیری فازی و نظرسنجی از ۱۵ نفر از خبرگان دانشگاه و صنعت، روابط و سطوح اثرگذاری میان عوامل تحلیل گردید. در ادامه، برای سنجش پویایی و اعتبار مدل، از تحلیل میک- مک استفاده شد. نتایج مدل سازی ساختاری تفسیری نشان داد که عوامل «سیاست ها و قوانین»، «عوامل اقتصادی» در سطوح پایین مدل قرارگرفته و بیشترین تاثیرگذاری را در میان سایر عوامل دارند. هم چنین بر اساس نتایج تحلیل میک-مک عامل «سیاست ها و قوانین» به عنوان عامل مستقل و محرک اصلی نظام انرژی کشور شناسایی شد و «عوامل اقتصادی» و «استانداردسازی معیارمصرف انرژی» به عنوان عوامل رابط با نفوذ و وابستگی بالا قرار گرفتند که نیازمند مدیریت تدریجی اند. دستاورد اصلی این پژوهش ارائه مدلی جامع برای درک ساختار علی و وابستگی متقابل عوامل موثر بر ناترازی انرژی بود. این مدل می تواند مبنایی علمی برای بازنگری سیاست های انرژی، توسعه بازار انرژی، نهادینه سازی استانداردهای معیار مصرف و ارتقای حکمرانی انرژی در کشور فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ناترازی انرژی ، استانداردسازی ، بهینه سازی مصرف انرژی ، مدل سازی ساختاری تفسیری