مقایسه استعاره های مفهومی در خسی در میقات با معادلهای به کار رفته در ترجمه انگلیسی براساس رویکرد زبان شناسی شناختی و نظریه لیکاف و جانسون

پژوهش حاضر براساس رویکرد زبان شناسی شناختی نظریه لیکاف و جانسون (۱۹۸۰) به موضوع مقایسه استعاره های مفهومی در خسی در میقات، با معاد ل های به کاررفته در نسخه انگلیسی اش می پردازد. از آن جا که در ساختار زبان متون ادبی، استعاره مفهومی زیاد است و استعاره های مفهومی این اثر ادبی به دلیل این که سفرنامه است و سفرنامه زبان مردم کوچه و بازار است و سرشار از مفاهیم و تصورات ذهنی و فراتر از استعاره های مفهومی دیگر متون است، بنابراین هر سه دسته استعاره های مفهومی و زیرمجموعه آن ها و به صورت هم زمان، استعاره های مفهومی موجود در کتاب ترجمه شده مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است تا مشخص شود که مربوط به کدام طبقه از طبقه بندی استعاره های مفهومی لیکاف و جانسون (۱۹۸۰) است. بررسی استعاره های مفهومی در دو زبان با دو فرهنگ در این عرصه پیشرفته تکنولوژی با این حجم وسیع از ارتباطات در واقع نشان دهنده رابطه زبان و ترجمه و فرهنگ است. هدف پژوهش رسیدن به این پاسخ است که استعاره های مفهومی موجود در هر دو کتاب یعنی خسی در میقات و ترجمه اش براساس چارچوب شناختی نظریه لیکاف و جانسون است و هم چنین رسیدن به این پاسخ که استعاره های مفهومی که نویسنده و مترجم استفاده کرده اند در دسته بندی معمول لیکاف و جانسون می گنجند و رسیدن و دریافت پاسخ برای این سوال که کدام نوع از انواع استعاره مفهومی در نگارش کتاب خسی در میقات تعداد بیشتری را داشته است و پاسخ به سوال آخر که میزان موفقیت مترجم در ترجمه کتاب خسی در میقات است. روش انجام این پژوهش، توصیفی کتابخانه ای است. جامعه آماری این تحقیق کتاب خسی در میقات و کتاب هم ارز انگلیسی اش است. حجم نمونه هم جمله هایی هستند که دارای استعاره ی مفهومی هستند که در این کتاب که شامل ۱۷۰ صفحه می باشد و استعاره های مفهومی استخراج شده از آن ۲۱۷ جمله حاوی استعاره مفهومی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در مطالعه ی این اثر ادبی با سه دسته استعاره ی هستی شناختی، جهتی و ساختاری و زیر مجموعه استعاره های هستی شناختی، شخصیت بخشی و ظرف و ماده یا پدیده ای، مواجه هستیم. تحلیل ها نشان می دهدکه بخشی از استعاره های فرهنگی، آیینی و تجربی در ترجمه دچار تغییر، ساده سازی، خنثی سازی یا حذف شده اند این امر نشان می دهد که تفاوت های فرهنگی وزمینه های شناختی میان فارسی و انگلیسی تاثیر آشکاری بر انتقال استعاره ها دارد و مترجم در بسیاری موارد ناگزیر به برگزیدن استراتژی هایی چون بی استعارگی، تعدیل، تغییر حوزه مبداء یا تبدیل استعاره به توصیف مستقیم شده است. بنابراین در همه ی معادل های به کاررفته در ترجمه ی آن استعاره مفهومی به کار نرفته و در بعضی موارد اصلا ترجمه صورت نگرفته است. این استعاره ها براساس انسجام معنایی موجود در متن با هم در ارتباط هستند و مجموعه ای از شبکه های استعاری را به وجود می آورند که براساس مدل های شناختی نظام مند و منسجم شکل گرفته اند و طبق نظریه ی لیکاف و جانسون (۱۹۸۰) استعاره ها نوعی ابزار شناختی هستند که انسان ها از طریق آن ها از حوزه های تجربی ملموس به درک حوزه های انتزاعی دست می یابند. با توجه به این که در این پژوهش استعاره های مفهومی در دو زبان فارسی و انگلیسی بررسی شده است نقش مترجم در برقراری ارتباط بین فرهنگ دیگرو زبان دیگر و انتقال معنی در دو زبان با دو فرهنگ و زمینه های اجتماعی متفاوت هائز اهمیت است. در این پژوهش مسائلی را که در نظریه استعاره مفهومی به آن توجه می شد بطور هم زمان در دو زبان مورد توجه قرار می گیرد. طبق نظریه لیکاف و جانسون (۱۹۸۰) می توان به این نتیجه رسید که حضور در فضای استعاری چند فرهنگ به ما کمک می کند که درک بهتری از جهان مان داشته باشیم. درک معنی براساس نگرش زبان شناسی شناختی مبتنی بر تجربه است بنابراین هر چقدر یک انسان فرصت تجربه های یادگیری بیشتری داشته باشد حتما به معانی او وسعت و عمق بیشتری می دهد و ضرورت رویکرد شناختی در تحلیل و ترجمه متون فرهنگی آن جا آشکار می شود که سطح شناختی و فرهنگی از سطح واژگان فراتر می رود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژ ه ها: استعاره مفهومی ، ترجمه ، خسی در میقات ، زبان شناسی شناختی ، معنی شناسی شناختی