تاویل گرایی در آیه ۲۳ سوره قیامت با تاکید بردیدگاه های ابوالفتوح و فخر رازی

یکی از ابزار فهم معنا و درک مراد الفاظ در قرآن کریم، «تاویل» است. با همه اختلافات که در مفهوم تاویل وجود دارد، قدر مشترک در این تعاریف این است که برگرداندن لفظ از معنای ظاهری توسط قرینه را تاویل گفته اند. نظر به ظاهر آیه ۲۳ سوره قیامت و با دقت در کلمه «ناظره» تاویل بردار است. معنای ظاهری آن، دیده شدن خداوند در روز قیامت است. ابوالفتوح رازی، با دقت به کلمه «نظر» آن را به معنای «انتظار» گرفته و تاویل به «انتظار ثواب و رحمت» برده است. فخر رازی با این که از نگاه مذهب، گرایش اشعری دارد و طبق این مذهب، باید به ظاهر آیه اخذ کرد؛ به نظر فخر رازی، «ناظره» در آیه ۲۳ سوره قیامت، به معنای «رویت» است ولی نه از باب این که خداوند در جهتی قرار بگیرد. باید گفت، اگر فارغ از پیش فرض ها و گرایش های مذهبی، آیه مذکور تفسیر شود، معلوم می شود که قایلین به اثبات رویت خدا از آیه فوق، دچار تناقض آشکارند. از یک طرف، معتقدند خداوند در دنیا قابل رویت نبوده و محال است خداوند در جهتی قرار بگیرد که منجر به جسمیت او بشود از طرف دیگر، باور دارند در قیامت دیده می شود بدون این که دلیل منطقی داشته باشند این استثناء از کجا آمده است. این نوشتار که به این مساله پرداخته است با استفاده از شیوه تحلیلی – توصیفی، آیه ۲۳ سوره قیامت را مورد دقت قرار داده است، یافته ها در این تحقیق نشان می دهد که حتی بدون استعانت از آیات نفی رویت، می توان با توجه به هماهنگی معنایی و لفظی بین آیات ۲۲ و ۲۳ – ۲۴ و ۲۵ همان سوره، درک کرد که منظور از «نظر» در آیه، ثواب و رحمت خداوندی است به دلیل که در آیات مقابل آن، افراد گناه کار منتظر عذاب الهی هستند

کلیدواژه ها:

تاویل ، نظر ، رویت ، انتظار