واکاوی انتقادی مبانی فقهی ماده ۱۸۹ قانون مجازات اسلامی

بر پایه ماده ۱۸۹ قانون مجازات اسلامی، جرایم موجب حد و تعزیر با شهادت بر شهادت اثبات نمی شود. ماده یادشده از نگاه مشهور امامیه ناشی شده است که برخی از حدود مشترک، همچون قذف و سرقت را با شهادت بر شهادت قابل اثبات نمی دانند. البته فقیهان امامیه اتفاق نظر دارند حقوق الله محض با شهادت بر شهادت ثابت نمی شوند و حقوق الناس محض با شهادت بر شهادت ثابت می شوند. نظر به آثار متفاوت دیدگاه مشهور و غیرمشهور، واکاوی ماده یادشده و مبانی فقهی مرتبط با آن ضرورت دارد. پرسش اصلی که پژوهش حاضر پاسخ آن را دنبال می کند، آن است که «چه حدود و تعزیراتی با شهادت بر شهادت اثبات می شوند؟» یافته های پژوهش حاکی از آن است که به سبب نقدهایی که به دلایل قائلان عدم پذیرش شهادت بر شهادت در مطلق حدود وارد است و همچنین، به دلیل ایراداتی که به دلایل قائلان پذیرش آن در مطلق حدود وارد است، شهادت بر شهادت در هرچه که در شمار حقوق الناس باشد، قابل پذیرش است؛ خواه متعلق شهادت حدود مشترک باشد، خواه تعزیرات مبتنی بر نقض حقوق مردم. این پژوهش با نگاهی انتقادی به دیدگاه مشهور و با روش توصیفی-تحلیلی، از گونه اجتهادی و مراجعه کتابخانه ای انجام شده است.

کلیدواژه ها:

حدود مختص ، حدود مشترک ، حقوق الناس ، شهادت بر شهادت