تحلیل کلان بازار اجاره مسکن در سلسله مراتب شهری بر پایه مدل چهاربخشی DPW (بارهیافت: GVAR)

بازار اجاره مسکن به عنوان پایانه انعکاس تقاضای مصرفی و رفاه خانوار، پدیده ای چندبعدی است که تحولات آن عمیقا با بخش دارایی، هزینه های ساخت و جریان های اعتباری گره خورده است. در بستر نظام شهری ایران، نوسانات بازار اجاره به دلیل ناهمگونی های ساختاری و سرریزهای فضایی نامتقارن میان پایتخت و سایر مناطق، رفتاری پیچیده نشان می دهد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل پویایی های کلان بازار اجاره مسکن در سلسله مراتب شهری ایران، چارچوب تعاملی دی پاسکال–ویتون (DPW) را با رویکرد خودرگرسیون برداری جهانی (GVAR) تلفیق نموده است. در این تصریح، پویایی شاخص اجاره بها بر پایه برهم کنش هم زمان چهار زیربازار (اجاره، دارایی، ساخت وساز و اعتبارات) برای تهران، شهرهای بزرگ و شهرهای کوچک طی دوره ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳ مدل سازی شده است.برای این منظور داده های مورد نیاز برای ۴ بازار اجاره، دارایی، ساخت و مالی از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای سال های ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳ با تواتر سالانه جمع آوری شده اند.نتایج توابع واکنش تعمیم یافته (GIRF) نشان می دهد سیستم مسکن ایران فاقد الگوی انتشار موجی متقارن میان لایه های شهری است؛ رابطه تهران و شهرهای بزرگ هم حرکتی کوتاه مدت معناداری را نشان نمی دهد، در حالی که تکانه مثبت در بازار اجاره تهران با افت کوتاه مدت رشد اجاره بها در شهرهای کوچک (واگرایی مکانی) همراه است. این الگوی ناهمگن و نامتقارن، ناشی از تفاوت در ساختار تقاضا و توان مالی خانوارها میان پایتخت و پیرامون است و فرضیه سرریز یکپارچه را رد می کند.

کلیدواژه ها:

R۳۱ ، R۲۱ ، E۳۲