شکاف پیشرفت تحصیلی و عدالت آموزشی: تحلیل عوامل اجتماعی-اقتصادی، فرهنگی و مدرسه ای موثر بر عملکرد دانش آموزان

عدالت آموزشی یکی از مولفه های اساسی کیفیت نظام های آموزشی است و وجود شکاف پایدار در پیشرفت تحصیلی گروه های مختلف دانش آموزان می تواند نشان دهنده تفاوت در فرصت های واقعی یادگیری باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شکاف پیشرفت تحصیلی و بررسی عوامل اجتماعی اقتصادی، فرهنگی و مدرسه ای موثر بر عملکرد دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا مروری تحلیلی است و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی اسنادی مطالعات مرتبط با عدالت آموزشی، نابرابری آموزشی، وضعیت اجتماعی اقتصادی، سرمایه فرهنگی، عوامل خانوادگی و مدرسه ای گردآوری و با رویکرد تحلیل محتوای موضوعی بررسی شد. یافته ها نشان داد که درآمد و تحصیلات والدین، دسترسی به منابع آموزشی و دیجیتال، سرمایه فرهنگی، حمایت خانوادگی و شرایط محل زندگی می توانند در شکل گیری تفاوت فرصت های یادگیری نقش داشته باشند. همچنین کیفیت تدریس، توانمندی معلمان، امکانات و منابع مدرسه، شرایط یادگیری و برنامه های حمایتی می توانند شکاف پیشرفت تحصیلی را کاهش داده یا تشدید کنند. یافته ها همچنین نشان داد که مدرسه می تواند از طریق شناسایی زودهنگام مشکلات یادگیری، حمایت هدفمند، تقویت کیفیت تدریس و فراهم کردن فرصت های متناسب با نیاز دانش آموزان، بخشی از نابرابری های اولیه را تعدیل کند. در مجموع، کاهش شکاف پیشرفت تحصیلی مستلزم حرکت از توزیع صرفا یکسان منابع به سوی تامین فرصت های منصفانه یادگیری است و تحقق عدالت آموزشی نیازمند هماهنگی میان خانواده، مدرسه و سیاست گذاری آموزشی و توجه هم زمان به ابعاد اقتصادی، فرهنگی، مدرسه ای و دیجیتال است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، شکاف پیشرفت تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، وضعیت اجتماعی اقتصادی ، عوامل مدرسه ای ، سرمایه فرهنگی