«بررسی انواع ایهام در دیوان ملک قمی»

ملک قمی از شاعران فارسی زبان اواخر قرن ده و اوایل قرن یازدهم هجری است. دیوان غزلیات او باوجود بهره مندی از ویژگی های زبانی و بلاغی، تاکنون کمتر از منظر تحلیل آرایه های بدیعی مورد واکاوی قرارگرفته است. هدف این پژوهش، شناسایی انواع مختلف ایهام و تحلیل کارکردهای ساختاری و معنایی آن در غزلیات ملک قمی است. این پژوهش به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است. پس از خوانش دیوان غزل و استخراج نمونه های ایهام، داده ها بر اساس انواع ایهام دسته بندی و تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که ایهام تناسب بیشترین بسامد را در میان انواع مختلف ایهام دارد و ایهام تضاد، دوگانه خوانی، ترجمه و تبادر در مراتب بعدی قرار می گیرند . یافته های پژوهش حاکی از آن است که ملک قمی باوجود نداشتن نوآوری در خلق انواع جدید ایهام، ولی توانسته است با بهره گیری هدفمند و متنوع از آن به عنوان ابزاری برای غنای معنایی، آفرینش ابهام های هنری و ایجاد پیوندهای منسجم میان اجزای شعر بهره بگیرد. توزیع ایهام ها در دیوان او نشان دهنده آگاهی شاعر از کارکردهای بلاغی این صنعت و توانایی او در به کارگیری آن در بافت شعر فارسی است.

کلیدواژه ها:

شعرفارسی ، هندوستان ، ملک قمی ، ایهام ، شاخه های ایهام