تحلیل اتوپیا و آپوکالیپس در اندیشه و شعر اقبال لاهوری

اقبال لاهوری با طراحی اتوپیای اسلامی کوشید راهی برای برونرفت از وضعیت نامطلوب مسلمانان و تصویری از جامعه اسلامی آرمانی و چگونگی دستیابی به آن ارائه دهد. همچنین، بر مبنای آگاهی خود به پیشگویی آینده جوامع بشری و اسلامی پرداخت. پژوهش پیش رو کوشیده است به شیوه توصیفی-تحلیلی، با واکاوی مولفه های آرمانشهر اقبال لاهوری و همچنین استخراج پیشگوییهای آپوکالیپسی در آثار او، پیوند میان این دو مفهوم را تحلیل ‎کند. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که آرمانشهر اقبال مبتنی بر بازخوانی آموزه های اصیل اسلام، اتحاد ملل مسلمان و بستری برای احیاء تمدن اسلامی است. آرمانشهری که در آن دین حضور اجتماعی پررنگی دارد و دستگیر آدمی برای گذران اخلاقی مسیر حیات است، عقل و عشق و علم و دین در اتوپیای اوبه وحدت می رسند و آدمی را به سوی سعادت راهبری میکنند. عمل و پویایی رمز حیات جامعه آرمانی اقبال است. این جامعه محصول اتحاد انسانهایی است که بر اساس اومانیسم ویژه اقبال، خلیفه الهی و وارث اراده خداوند بر روی زمین و مسئول سرنوشت خود هستند. در باور اقبال، با تحقق آرمانشهر اسلامی آینده ای روشن پیش روی جوامع مسلمان شرقی است. در حقیقت، پیشگوییهای اقبال لاهوری هم سو و هماهنگ با ویژگی های آرمان شهر او بوده و مهر تاییدی بر تحقق اتوپیای اوست.

کلیدواژه ها:

ادبیات شبه قاره ، شعر فارسی ، اقبال لاهوری ، اتوپیا ، آپوکالیپس