نگاهی تازه به قصیده ای از هلالی جغتایی استر آبادی

هلالی جغتایی از شاعران دهم است، در دیوان تصحیح شده ی وی تنها چهار قصیده از این شاعر می بینیم که برخی از آن ها کامل هم نیستند. یکی از این قصاید، قصیده ایست که در مدح عبیدالله خان ازبک سروده است. در مورد این قصیده تاکنون دو نظر در کتب تذکره مطرح شده است. در این پژوهش سعی بر آن است که ضمن نقد نظر دو گروه و ارائه ی ابیات نویافته که به مدد جنگ شرف و تذکره ی نفایس المآثر حاصل شده، نظر گروه نخست مبنی بر سرایش قصیده در مقدم عبیدالله خان نقد شود و این احتمال پیش کشیده شود که این قصیده به شیوه ی اعتذار و برای عذرخواهی و رهایی هلالی از مرگ سروده شده است. بدین منظور در پی پاسخ دادن به این دو پرسشیم که: ابیات نویافته ی قصیده ی مدح عبیدالله خان ازبک چگونه می تواند به درک بهتری از قصد شاعر از سرودن قصیده کمک کند؟ و نسبت قصیده ی مدح عبیدالله خان با شعر اعتذاری چگونه است؟ در ادامه به روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع و اسناد کتابخانه ای به معرفی فن اعتذار می پردازیم و به سابقه ی آن در ادب فارسی اشاراتی می کنیم.

کلیدواژه ها:

هلالی جغتایی ، شعر قرن دهم ، جنگ شرف