بررسی طنز موقعیت در مثنوی های عطار نیشابوری

اساس شوخ طبعی خلق یک موقعیت یا مجموعه موقعیت های غیرمنتظره و غیرمترقبه برای مخاطب است. طنز موقعیت نوعی طنز عالی و عمیق با تصویر وضعیت ها، وقایع و کردارهای آدم-ها است. این نوع طنز مبتنی برتصویرها، تصورها و مفهوم ها و آمیزه ای از رفتار، موقعیت، صحنه و گفتار است که با درک فضا و معماری اثر می توان بدان رسید. عطار نیشابوری یکی از شاعرانی است که با ایجاد موقعیت های طنزآمیز در حکایت های خود، مصائب و نابهنجاری های اجتماعی عصر خود را بازتاب داده است. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده است، به بررسی انواع موقعیت های طنزآمیزدر آثار عطار می پردازد و به دنبال پاسخ به این پرسش است که عناصری که سبب خلق موقعیت های طنزآمیز در مثنوی های عطار شده اند، کدامند و چه عوامل و موقعیت هایی در مثنوی های عطار سبب ایجاد طنز شده است؛ براساس بررسی های بعمل آمده در مثنویهای اسرارنامه، الهی نامه، مصیبت نامه و منطق الطیر آشکار شد؛ وجود عواملی نظیر شخصیت پردازی، کلام و گفتار، طرح، زمان و مکان در این آثار اغلب موقعیت های طنزآمیز را در شعر عطار ایجاد کرده است.

کلیدواژه ها:

« عطار نیشابوری ، طنزموقعیت ، اسرارنامه ، الهی نامه ، منطق الطیر و مصیبت نامه.