ارزیابی ظرفیت کاهش ریسک زلزله و تاب آوری شهرها در برابر زلزله: مطالعه موردی شهر تبریز

باتوجه به قرارگیری شهر تبریز برروی گسل های فعال، بررسی تاب آوری این شهر در برابر مخاطره زلزله ضروری به نظر می رسد. هدف این پژوهش ارزیابی ظرفیت کاهش ریسک لرزه ای و توانمندی این شهر در تاب آوری در برابر زلزله با استفاده از کارت امتیازدهی تاب آوری شهری در برابر بلایا است که با چارچوب سندای همسو است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی بوده و به صورت کیفی انجام شده است. در این پژوهش از تحلیل درونمایه برای تحلیل داده ها استفاده شده است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و پرسشنامه با خبرگان و نیز تحلیل اسناد و منابع علمی گردآوری شده است. در این ارزیابی، ده اصل و ۴۷ شاخص مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهند که تبریز از نظر تاب آوری لرزه ای امتیاز پایینی دارد و این موضوع نشانگر کمبودهایی در ساختارهای سازمانی، تخصیص ناکافی بودجه، کمبود نیروی انسانی متخصص، نبود مدیریت شهری یکپارچه، آگاهی ناکافی عمومی درباره خطرات زلزله، و ضعف در جمع آوری و اعتبارسنجی داده ها توسط سازمان های مرتبط است که با جزئیات کامل در متن مقاله مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، مسائلی نظیر نیاز به طبقه بندی و ارزیابی نقاط ضعف داده ها، ایجاد پایگاه اطلاعات جامع، و ضرورت به روزرسانی و به اشتراک گذاری این اطلاعات، همراه با توسعه برنامه های مدیریت بحران یکپارچه برای کاهش اثرات، پاسخ گویی و بازیابی نیز مورد تاکید قرار گرفته اند. نتایج ارزیابی اولیه ریسک زلزله برای تبریز نشان داده که این شهر در زمینه تاب آوری امتیاز پایین ۴۵ از ۱۴۱ (حدود ۳۲%) را کسب کرده است. از ۴۷ شاخص بررسی شده، ۱۰ شاخص "هنوز اجرا نشده"، ۲۹ شاخص "تا حدی اجرا شده"، ۵ شاخص "در حال اجرا" و تنها ۳ شاخص "کاملا مستقر" هستند. مهم ترین شکاف ها شامل: عدم مدیریت یکپارچه بحران، کمبود بودجه اختصاصی، ضعف در اشتراک گذاری داده ها، آگاهی عمومی پایین و آسیب پذیری زیرساخت های حیاتی است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری لرزه ای ، کاهش ریسک زلزله ، کارت امتیازدهی UNDRR ، آمادگی در برابر بلایا ، شهر تبریز