تدوین و بررسی اثربخشی پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی بر بهزیستی روان شناختی و تاب آوری تحصیلی نوجوانان تیزهوش آسیب پذیر در برابر اختلالات هیجانی و رفتاری

زمینه و هدف: باوجود توانمندی های شناختی سطح بالا آسیب پذیری نوجوانان تیزهوش در سال های اخیر دربرابر مشکلات هیجانی و رفتاری مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و بررسی اثربخشی پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی بر بهزیستی روانشناختی و تاب آوری نوجوانان تیزهوش آسیب پذیر دربرابر اختلالات هیجانی و رفتاری انجام شد. مواد و روش ها: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون، گروه کنترل و یک مرحله پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را تمامی نوجوانان تیزهوش دختر مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه دوم در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ استان کردستان، شهرستان مریوان تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، تعداد ۳۰ نفر از نوجوانان مشغول به تحصیل در مدرسه استعداد درخشان شهرستان مریوان براساس ملاک های ورود به عنوان گروه نمونه انتخاب شدند. گروه نمونه در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گروه گواه (۱۵ نفر) گمارش تصادفی شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه تاب آوری تحصیلی ساموئلز (۲۰۰۴)، پرسش نامه بهزیستی روانشناختی ریف (۱۹۸۹)، هوشآزمای تهران استنفورد- بینه افروز و کامکاری (۱۳۸۵)، نظام سنجش مبتنیبر تجربه آشنباخ و رسکولار (۲۰۰۱) بود. تحلیل داده ها با روش تحلیل واریانس اندازه گیری های مکرر انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی تدوینشده بر تاب آوری و تمام مولفه های آن و بهزیستی روانشناختی و مولفه های آن (بهجز رشد شخصی، هدفمندی در زندگی) اثر بخش بود (۰۵/۰P<). نتیجه گیری: با توجه به یافته ها پیشنهاد می شود متخصصان، درمانگران و معلمان از این برنامه با هدف توانمندسازی و افزایش تاب آوری و بهزیستی روانشناختی نوجوانان تیزهوش در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری استفاده نمایند.

کلیدواژه ها:

Emotional and Behavioral problems ، Gifted Adolescents ، Psychological well-being ، Resilience ، Unified transdiagnostic approach ، بهزیستی روان شناختی ، تاب آوری ، فراتشخیصی یکپارچه نگر ، مشکلات هیجانی و رفتاری ، نوجوانان تیزهوش