<span dir="RTL" lang="AR-SA">تحلیل فضایی روابط فرامحلی سکونتگاه های روستایی (مورد مطالعه: استان لرستان)

روستاها به عنوان فضاهایی پویا تحت تاثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی، و فضایی قرار دارند که الگوهای سکونت و تعامل خانوارها را شکل می دهند. پراکندگی جغرافیایی، تنوع فرهنگی، و فاصله از مراکز شهری موجب شکل گیری الگوهای منحصربه فرد روابط فرامحلی میان خانوارهای روستایی شده است. این روابط شامل جریان افراد، کالا، فناوری، اطلاعات، و مالی است که نشان دهنده حضور خانوارها در شبکه ای گسترده فراتر از محدوده روستا است و تحلیل آن ها نیازمند رویکردهای فضایی و شبکه ای است. این پژوهش از نوع کمی و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۳۷ خانوار روستایی از شهرستان های خرم آباد، دورود، و کوهدشت بود. داده ها با آزمون های تی تک نمونه ای و تحلیل واریانس یک طرفه بررسی شدند و برای تحلیل فضایی از شاخص های موران سراسری و محلی، آماره گتیس ارد جی، و برآورد چگالی هسته ای بهره گرفته شد تا الگوهای پراکندگی، تمرکز، و خوشه بندی روابط فرامحلی شناسایی شوند. نتایج نشان داد میانگین تمامی ابعاد روابط فرامحلی بالاتر از حد نظری است و جریان کالا و فناوری بیشترین شدت را دارند؛ درحالی که جریان افراد و مالی و اطلاعات در سطحی متوسط قرار دارند. تحلیل فضایی بیانگر توزیع نسبتا پراکنده و چندمرکزی این روابط است و تنها چند روستا نقش گره فعال یا نقاط تمرکز نسبی را ایفا می کنند. این یافته ها نشان می دهد که شبکه های فرامحلی در استان لرستان بیشتر مبتنی بر مبادلات کالایی و فناوری هستند و نقش مهمی در تقویت تاب آوری معیشتی و اتصال روستاها به شبکه های اقتصادی و اجتماعی گسترده تر دارند. تحلیل شبکه ای و فضایی این روابط می تواند مبنای برنامه ریزی توسعه روستایی و طراحی مداخلات هدفمند در مناطق روستایی باشد.

کلیدواژه ها:

استان لرستان ، تحلیل فضایی ، توسعه روستایی ، جریان کالا ، روابط فرامحلی