پاره ای از سهوهای خوانش مترجمان شعر کلاسیک فارسی

بررسی ترجمه شاهکارهای ادب فارسی یکی از مجال های ارزشمند تحقیق و پژوهش است. پاره ای از متون کلاسیک فارسی به کرات به زبان های متعدد ترجمه شده اند؛ شاهنامه فردوسی، دیوان حافظ، غزلیات مولانا و منطق الطیر عطار بسیار مورد توجه مستشرقان و مترجمان بوده اند. همواره ابهام، ایهام، کنایه و خوانش های متعدد متن مبدا، موضوع بررسی محققان ترجمه متون ادبی بوده است؛ اما در پژوهش حاضر توجه ما را خطاهایی جلب کرد که ناشی از دشواری خواندن شعر و خط فارسی است؛ این امر هم برای فارسی زبانان ناآشنا با متون ادبی و هم به طرز اولی برای مترجمان غیرفارسی زبان چالش برانگیز است؛ در پژوهش حاضر داستان رستم و سهراب، ۷۹ غزل حافظ، داستان شیخ صنعان منطق الطیر از میان ترجمه های دیک دیویس، ۴۰۰ غزل مولوی ترجمه آربری، ۴۸ غزل مولوی ترجمه نیکلسون و غزل های مشترک حافظ در میان ترجمه های بلای و لویسون و آریان پور مورد بررسی قرار گرفته اند. برای درک این که مترجم در خوانش شعر فارسی کجا به خطا رفته است، بعد از آوردن اشعار و ترجمه انگلیسی آن ها (و تنها یک مورد ترجمه عربی) به ترجمه معکوس پرداختیم. در این پژوهش خطاهای ترجمه متون ادبی را در ذیل سه عنوان خطاهای زبان شناختی پایه، خطاهای تفسیری و خطاهای فرهنگی آوردیم. علاوه بر ذکر خطاهای ترجمه، به چرایی این خطاها نیز پرداخته ایم. دلایلی که بدخوانی و بدفهمی ایجاد کرده است، گاه مربوط به خط فارسی است که برای برخی آواها از نویسه استفاده نمی شود، گاه مربوط به دریافت نادرست نحو کلام است و گاه مربوط به تفاوت های فرهنگی است.

کلیدواژه ها:

ترجمه شعر ، سهو در خوانش ، خطاهای زبان شناختی پایه ، خطاهای تفسیری ، خطاهای فرهنگی