بی گناهی به مثابه گناه: بررسی تطبیقی اسطوره سقوط جمشید در سنت هندوایرانی

جمشید، فرهمندترین شهریار اساطیری ایران و بنیان گذار عصر زرین، در عین حال عامل فروپاشی این دوران به شمار می آید. این جستار به این تناقض بنیادین پرداخته است که چرا سنت ایرانی در تبیین گناه جمشید، روایتی واحد نداشته و آن را به اشکال متفاوتی چون غرور، گوشت خواری، بی خردی و رد رسالت بازگو کرده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی-تطبیقی، به بررسی روایات موازی هندوایرانی در متون کهن هندی دست یازیده است. یافته ها نشان می دهد که روایات هندی، حامل سه منطق روایی متفاوت برای سقوط هستند: ۱. انتخاب انسان محور (پذیرش مرگ در ازای زاد و ولد)؛ ۲. تقبیح زاهدانه (رد زاد و ولد برای حفظ نظم)؛ ۳. رشک ایزدی (اغوای شهریار پارسا توسط ایزدان). تطبیق این روایات نشان می دهد که درواقع، دامن جمشید از هرگونه گناهی مبراست و گناهکار دانستن او پیامد یک بازآرایی الهیاتی در سنت ایرانی است و گناه اصلی پادشاهان عصر زرین، چه در روایات ایرانی، چه ودایی، ایجاد ناهماهنگی در نظم کیهانی، از طریق ایجاد آرمان شهر است.

کلیدواژه ها:

جمشید ، گناه نخستین ، عصر زرین ، اسطوره شناسی تطبیقی ، یمه ، شر