تحلیل تطبیقی نماد گرگ در مثنوی معنوی و کمدی الهی دانته

نمادپردازی در ادبیات ابزار بیان مفاهیم اخلاقی، عرفانی و اجتماعی است و در میان نمادهای حیوانی، «گرگ» جایگاهی ویژه دارد. با وجود کاربرد گسترده ی نمادها، بررسی تطبیقی گرگ کمتر صورت گرفته و این خلا ضرورت پژوهش حاضر را نشان می دهد. انتخاب مثنوی معنوی مولانا و کمدی الهی دانته به دلیل اهمیت این آثار است. هدف پژوهش نشان دادن دگرگونی معنا و کارکرد نماد مشترک در دو سنت فکری متفاوت است. روش تحقیق بر تحلیل تطبیقی و نمادشناسی و مطالعه ی مستقیم متون اصلی است.یافته ها نشان می دهد گرگ در هر دو اثر نماد حرص، غفلت و دنیاگرایی است، اما تفاوت جهان بینی دو نویسنده به کارکردهای متفاوت انجامیده است: نزد مولانا، گرگ نیرویی درونی و تجلی نفس اماره است که با تزکیه ی فردی و عشق الهی مهار می شود؛ اصلاح فردی مقدمه ی اصلاح اجتماعی است. نزد دانته، گرگ نماد فساد اجتماعی و سقوط اخلاقی فلورانس است و راه رستگاری در اصلاح سیاسی و ظهور منجی ترسیم می شود. نتیجه نشان می دهد با وجود اشتراک اخلاقی، نماد گرگ در عرفان اسلامی و اندیشه ی اجتماعی سیاسی غرب با رویکردهایی متفاوت تفسیر شده است؛ یکی بر تحول درونی و دیگری بر اصلاح بیرونی تاکید دارد. این تفاوت ها در کنار اشتراک ها، تنوع جهان بینی ها در مسیر رستگاری را آشکار می کند

کلیدواژه ها:

نمادشناسی ، گرگ ، تحلیل تطبیقی ، مثنوی معنوی ، کمدی الهی دانته