بینامتنیت قرآنی در قصاید فارسی ادیب پیشاوری

اصطلاح بینامتنیت از مفاهیم درخور توجه در حوزه نقد ادبی معاصر است. بر اساس این نظریه، هر متنی تحت تاثیر متون دیگر آفریده شده و هیچ متنی اتفاقی خلق نمی شود. قرآن کریم از جمله منابعی است که پیوسته در آفرینش های ادبی در بین فارسی زبانان مورد عنایت ویژه قرار داشته و تاثیر آن بر اکثر متون ادبی مشهود است. یکی از شعرای معاصر عربی دانی که از اشکال گوناگون بینامتنی قرآنی در اشعار فارسی اش بهره برده، ادیب پیشاوری است. بررسی گونه های روابط بینامتنی قرآنی اشعار فارسی ادیب پیشاوری به منظور فهم دقیق تر سخنان وی و نیز پی بردن به عمق پیوند ادب فارسی و عربی ضروری به نظر می رسد. این پژوهش که به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده، در پی آن بوده است تا بر اساس نظریه بینامتنیت، گونه های تاثیرپذیری ادیب پیشاوری از قرآن کریم را بررسی کند. نتایج پژوهش حاکی از این است که ادیب پیشاوری از الفاظ، معانی، شخصیت ها و داستان های قرآنی به سه شیوه اجترار (نفی جزئی)، امتصاص (نفی متوازی) و حوار (نفی کلی) استفاده نموده است و در این میان بیشترین کاربرد را بینامتنی شخصیت ها و داستان های قرآنی و شیوه اجترار دارد.

کلیدواژه ها:

نظریه بینامتنیت ، قرآن کریم ، قصیده ، ادیب پیشاوری