<span lang="FA">تحلیل تصویر های خیالی در رساله القدس روزبهان بقلی شیرازی براساس نظریه ژیلبر دوران

موهبت شگفت انگیز تخیل در جایگاه یکی از سرمایه های ارزشمند انسانی و از بن مایه های زبان صوفیانه عارفان است. آثار مشایخ صوفیه انباشته از اندیشه های ژرف الهی و انسانی در زبانی سرشار از تخیل است. یکی از این بزرگان «روزبهان بقلی» است که عنصر تخیل در درک نظام اندیشگانی او جایگاه ویژه ای دارد. «ژیلبر دوران» نظریه پرداز معاصر فرانسوی حوزه نقد تخیلی است که در شناخت تخیل و طبقه بندی تصاویر در دو منظومه بزرگ روزانه و شبانه تخیلات کارهای ارزنده ای انجام داده است. در این پژوهش برآنیم تا به روش توصیفی-تحلیلی و کاربست نظریه تخیلی دوران، خوانشی نو را از صورت های خیالی در رساله القدس روزبهان ارائه دهیم. یافته های پژوهش نشان می دهد که به دلیل روحیه عارفانه نویسنده و نیز جنبه آموزشی اثر، تصاویر دو قطبی بسیاری در متن وجود دارد که در آن نبرد و کشمکش این تصاویر دیده می شود. در خوانش دورانی برجسته ترین تصاویر خیالی روزبهان متمایل به منظومه روزانه تخیلات با ارزش گذاری مثبت است و ریخت های عروجی (همچون ملکوت، ملایکه، پادشاه، افلاک، آسمان، کوه، نردبان) و ریخت های تماشایی (همچون نور، تجلی، جمال، حسن، عروس، آینه، آفتاب) پربسامدترین تصاویری هستند که پناهگاه روزبهان از سقوط و تاریکی به سمت عروج و روشنایی هستند؛ بنابراین باعث شده نگارنده، ترس از گذر زمان و مرگ را مهار و کنترل کرده و بر آن ها غالب شود

کلیدواژه ها:

ژیلبر دوران ، تخیل ، روزبهان بقلی ، رساله القدس