<span lang="FA">بررسی مبانی رویکرد ویلیام جیمز به تجربه دینی و دستاوردهای آن برای فلسفه دین

در این نوشتار، با روش توصیفی-تحلیلی، تجربه دینی در پرتو مبانی فلسفی ویلیام جیمز بازخوانی و دستاوردهای این رویکرد در فلسفه دین بررسی می شود. با توجه به اینکه یکی از مباحث مطرح در فلسفه دین، تجربه دینی است و آثار جیمز، به ویژه کتاب تنوع تجربه دینی، تاثیر زیادی بر متفکران معاصر داشته است، ضرورت تمرکز بر دیدگاه های این متفکر آشکار می شود. اگرچه معمولا پراگماتیسم را روش غالب جیمز می دانند، اما با مطالعه همه جانبه آشکار می شود که تبیین جایگاه تجربه دینی در اندیشه او مستلزم توجه به مفاهیمی نظیر «تجربه محض» و «تجربه گرایی رادیکال» است. تجربه محض بنیاد متافیزیکی اندیشه ویلیام جیمز است که با مفهوم آشنایی بی واسطه تبیین می شود و نهایتا به نقد تمایز سوژه-ابژه و نظریه یگانه انگاری خنثی می انجامد.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تاکید بر توصیف همدلانه-که لازمه پدیدارشناسی است-انجام شده است.یافته های تحقیق: از جمله تاثیرات رویکرد پدیدارشناختی جیمز در فلسفه دین می توان به نقش عواطف در سازوکار ایمان، توجه به تجارب زیسته در تحول بخشی دینی، دفاع پراگماتیستی از دین، کثرت انگاری معرفتی، تمایز بین تقلیل توصیفی و تبیینی، معرفت بخش بودن تجربه دینی و ارائه الگویی برای تعامل علم و دین اشاره کرد.فلسفه دین تحلیلی بر معیارهایی مثل ایضاح عقاید دینی و عینیت شناخت با تکیه بر قواعد صوری و ادله عقلی اصرار می ورزد، اما با ضعف تاریخ نگری و عدم توجه به تجارب انضمامی در تحقق ایمان روبرو است؛ بنابراین به نظر می رسد که اندیشه جیمز می تواند الگویی برای رفع این نقصان باشد.

کلیدواژه ها:

ویلیام جیمز ، تجربه دینی ، فلسفه دین ، تجربه گرایی رادیکال ، تجربه محض