<span dir="RTL" lang="AR-SA">نقش محکمات در نظام مندسازی فقه اسلامی: ویژگی ها، آثار، احکام محکمات

فقه امامیه بر مبنای تعالیم اهل بیت شکل گرفته و توسعه یافته است. در این مسیر، هم از نظر منابع هم از نظر شیوه استنباط بر آموزه های ایشان تکیه دارد. آیه ۷ سوره آل عمران و حدیث رضوی «من رد متشابه القرآن الی محکمه» قابلیت های عظیمی دارند و با محور قرار دادن گزاره های بنیادی می توانند ارتباط و انسجام میان احکام فقهی را برقرار سازند، از خطاهای استنباط بکاهند، استحکام فرایند استنباط را افزایش دهند، و نظام مند ساختن فقه را تسهیل کنند. این مقاله، با رویکرد توصیفی تحلیلی، نقش و تاثیر این آیه و روایت را در فرایند استنباط فقهی بررسی می کند. در مراحل اولیه، ویژگی های برجسته محکمات و آثار و نتایج آن ها در فرایند استنباط و معیارهای تمییز بین محکمات و متشابهات تبیین می شود. سپس، حجیت قاعده ارجاع متشابهات قرآن و روایات به محکمات مورد بحث قرار می گیرد. بر اساس پژوهش انجام شده، می توان محکمات فقهی را چنین تعریف کرد: «محکمات نصوصی مبین بالذات اند که به دلیل محتوای بنیادین و اساسی شان نسبت به سایر معارف و احکام محوریت و حاکمیت دارند». در نهایت، قرآن، سنت، و عقل بر حجیت ارجاع متشابهات قرآن و روایات به محکمات تاکید می ورزند.

کلیدواژه ها:

حجیت قاعده ارجاع ، مفهوم شناسی محکمات ، مفهوم شناسی متشابهات ، نظام مند ساختن فقه