بررسی علل عدم انسجام خط مشی های محرومیت زدایی در ایران و ارائه راهکارهای انسجام بخشی به خط مشی های این حوزه

محرومیت به عنوان فقدان دسترسی به منابع برای تامین نیازهای اساسی از چالش های پایدار جوامع معاصر است که با ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گره خورده و عوامل ساختاری و محیطی گوناگونی در تداوم آن نقش دارند. در ایران باوجود تلاش های گسترده در حوزه ی محرومیت زدایی شواهد نشان می دهد که خط مشی ها از کارایی و اثربخشی مطلوب برخوردار نبوده اند. این پژوهش با هدف تحلیل انسجام خط مشی های محرومیت زدایی در ایران و ارائه ی راهکارهایی برای ارتقای آن در چارچوب خط مشی گذاری عمومی انجام شده است. پژوهش با رویکرد کیفی و با ترکیب دو راهبرد تحلیل محتوا و تحلیل مضمونی انجام گرفت. در بخش تحلیل محتوا، اسناد قانونی و سیاستی مرتبط از سال ۱۳۲۷ تا ۱۴۰۳ با استفاده از مدل بهارداج و چهار شاخص اصلی (تعدد نهادها، پوشش ابعاد محرومیت، تناقضات قانونی و همخوانی با اسناد بالادستی) بررسی شدند. در بخش تحلیل مضمونی، داده های حاصل از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه ی سیاست گذاری و محرومیت زدایی، بر اساس مدل براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد که خط مشی های محرومیت زدایی در ایران از انسجام ساختاری و کارکردی کافی برخوردار نیستند و این نابسامانی در سه سطح افقی، عمودی و درونی قابل شناسایی است. بر اساس نتایج راهکارهایی چون تعیین متولی واحد، ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، بازطراحی نظام توزیع منابع و تنقیح قوانین، به عنوان پیشنهادهای سیاستی ارائه شده اند. این پژوهش با تاکید بر ضرورت انسجام بخشی به خط مشی های محرومیت زدایی چارچوبی عملیاتی برای بهبود کیفیت سیاست گذاری و افزایش اثربخشی مداخلات دولتی در این حوزه فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

محرومیت زدایی ، خط مشی گذاری عمومی ، انسجام خط مشی ، تحلیل محتوای کیفی