بررسی اثرپذیری داستان عامیانه ی کوراوغلو از آثار نظامی گنجوی با تکیه بر هفت پیکر و خسرو و شیرین

نظامی گنجه ای، از بزرگ ترین شاعران اثرگذار و صاحب سبک در داستان سرایی ادب فارسی، با آفرینش آثاری همچون خسرو و شیرین و هفت پیکر، مضامینی مانند خیر و شر، عشق و وفاداری را در ادبیات فارسی جاودانه کرده است. این مضامین در بسیاری از آثار ادبی پس از او بازتاب یافته اند؛ از جمله در داستان عامیانه ی کوراوغلو. این پژوهش به شیوه ی مطالعه ی تطبیقی و مکتب ادبیات تطبیقی فرانسوی، انجام شده است. تفاوت زبانی و مناسبت تاریخی در این شیوه ی پژوهش، تعیین کننده بوده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که شروع داستان کوراوغلو با مضمون خیر و شر، به ویژه در ماجرای کورشدن علی کیشی توسط حسن پاشا، به گونه ای مستقیم از گنبد ششم هفت پیکر الهام گرفته شده است. به علاوه، نژاد اسبان در کوراوغلو که از دریاها می آیند، با نژاد اسب شبدیز در خسرو و شیرین همگونی های اساطیری دارند و آفرینش هر دو ریشه ی کهن ایرانی دارند و رفتارها و ظاهر اسبان (قیرآت و دورآت) در داستان کوراوغلو نیز با شبدیز و گلگون، همانندی قابل توجه دارند. عنصر خواب نیز در هر دو اثر، به عنوان پیشگو و راهنما به کار رفته است. این پژوهش نشان می دهد که داستان های کوراوغلو در مضامین بنیادین خود، همچون خیر و شر، تقدس اعداد، سفر و چشمه ی زندگی بخش به گونه ی مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر آثار نظامی بوده اند.

کلیدواژه ها:

کوراوغلو ، نظامی ، خسرو و شیرین ، هفت پیکر ، پنج گنج